RightClickBlocker

29, మార్చి 2017, బుధవారం

ఇదిగో భద్రాద్రి గౌతమి అదిగో చూడండి - భద్రాద్రి వైభవము




చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమి అయిన ఈరోజు భద్రగిరిపై వెలసిన సీతారామలక్ష్మణులకు బ్రహ్మోత్సవాలు ఆరంభం. భద్రాద్రి రాముని వైభవం ఏమని చెప్పను? 17వ శతాబ్దంలో జీవించిన రామభక్తుడు, యోగి కంచెర్ల గోపన్న తన కృతులలో ఆ రాముని, ఆ క్షేత్రాన్ని గురించి ఎన్నో అద్భుతమైన సంకీర్తనల ద్వారా వర్ణించారు. ఆ సీతారాములను నమ్ముకొని ఆయన జీవితంలో ఎదురైన కష్టాలన్నిటినీ దాటి మోక్షాన్ని పొందాడు. భక్త రామదాసుగా పేరొందాడు. తన అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక జీవన యానంలో రాముని వేనోళ్ల నుతించాడు. పాహి రామప్రభో అన్నాడు, పలుకే బంగారమాయెనా అని ప్రశ్నించాడు. ఇక్ష్వాకు కుల తిలక ఇకనైనా పలుకవే అని వేడుకున్నాడు, చరణములే నమ్మితి అని శరణాగతి పలికాడు. ఏతీరుగ నను చూచెదవో అని కష్టాల కడలిని దాటించమని కోరాడు. నను బ్రోవమని చెప్పవే అని సీతమ్మ ద్వారా అర్జీ పెట్టాడు. ఎవడబ్బ సొమ్మని కులుకుచు తిరిగేవు అని నిందించాడు, వెంటనే దెబ్బలకోర్వక అబ్బా తిట్టితినయ్యా అని ప్రార్థించాడు. తారక మంత్రము కోరిన దొరికెను అని రామ నామ మహిమను చాటాడు. శ్రీరామనామం మరువం అని భజన సాంప్రదాయంలో గానం చేశాడు. ఇలా వేల సంకీర్తనలతో రాముని నుతించాడు. రామనామ స్మరణతో ఈ కర్మభూమి వైభవాన్ని మరింత పవిత్రం చేశాడు.

ఆ రామదాసు భద్రాచల క్షేత్రాన్ని వివరిస్తూ ఇదిగో భద్రాద్రి అన్న సంకీర్తనను మనకు అందించారు. వివరాలు:

ఇదిగో భద్రాద్రి గౌతమి అదిగో చూడండి 

ముదముతో సీతా ముదిత లక్ష్మణులు  కలిసి కొలువగా రఘుపతి యుండెడి

చారు స్వర్ణ ప్రాకార గోపుర 
ద్వారములతో సుందరమై యుండెడి 

అనుపమానమై అతి సుందరమై 
దనరు చక్రము ధగ ధగ మెరిసెడి 

కలి యుగమందున ఇల వైకుంఠముగా
అలరుచున్నది నయముగ మ్రొక్కుడి 

పొన్నల పొగడల పూపొదరిండ్లను 
చెన్ను మీగడను శృంగారంబడు 

శ్రీకరముగ రామదాసును 
ప్రాకటముగ బ్రోచే ప్రభు వాసము 

అర్థము:

గౌతమీ నదీ తీరాన ఉన్న భద్రాద్రి క్షేత్రాన్ని చూడండి! ఆనందముతో సీత, లక్ష్మణుడు కలిసి కొలువగా యున్న రామచంద్రుడెండడి భద్రాదిని చూడండి. అందమైన బంగారు గోపురంతో, ప్రాకారములతో, ద్వారములతో శోభిల్లుతున్న భద్రాద్రి క్షేత్రాన్ని కాంచండి. అనుపమానమై, అత్యంత సుందరమై ధగ ధగ ప్రకాశించే చక్రముతో ఉన్న భద్రాద్రిని చూడండి. కలియుగములో ఈ భువిపై వైకుంఠముగా అలరారే భద్రాద్రి క్షేత్రాన్ని భక్తితో మ్రొక్కండి. పున్నాగ, పొగడ పూల పొదరిళ్లతో మీగడలా అందాన్ని విరజిమ్ముతున్న భద్రాద్రిని దర్శించండి. శుభకరమై రామదాసును ప్రత్యక్షముగా బ్రోచే ఆ రామచంద్రుని వాసమైన భద్రాద్రిని దర్శించండి.



భద్రాద్రి క్షేత్రం:

భద్రుని బ్రోచేందుకు భువిపై ఆ శ్రీహరి వెలసినందుకు ఈ క్షేత్రానికి భద్రాద్రి అని పేరు వచ్చింది.
ప్రస్తుతం తెలాంగాణా రాష్ట్రంలోని భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లాలో ఉంది. హైదరాబాదునుండి 304 కిలోమీటరలో దూరంలో ఈ క్షేత్రం ఉంది. భద్రాద్రి క్షేత్ర సౌందర్యం, పవిత్రత అనుభవైకవేద్యం. ముఖ్యంగా శరత్తు, శిశిర, హేమంత ఋతువులలో అక్కడి ప్రకృతి సౌందర్యం వర్ణనాతీతం. పవిత్రమైన గోదావరీ తీరాన సీతారాముల క్షేత్రాన్ని ఆ కంచెర్ల గోపన్న భవ్యమగా నిర్మించాడు. ఆ దేవాలయ నిర్మాణానికైన ఖర్చు కోసం జైలుపాలై, ఆ సీతారాముల అనుగ్రహంతో విముక్తుడై ఈ భద్రాచల క్షేత్రాన్ని, ఆ రాముని మహిమను ఎల్లెడలా చాటాడు. తానీషా ప్రభువు కూడా ఈయన రామభక్తి మహిమను స్వయంగా అనుభూతి చెంది తరించాడు. ఆ రామదాసు నిర్మించిన క్షేత్రం రాముని జన్మ తిథియైన చైత్ర శుద్ధ నవమి నాడు లోకకళ్యాణార్థమై జరిగే సీతారాముల కళ్యాణానికి ప్రసిద్ధి. దశమి నాడు పట్టాభిషేకం జరుగుతాయి. పాలకుల తరఫున ముత్యాల తలంబ్రాలు, పట్టు వస్త్రాలు సమర్పించే ఆనవాయితీ ఈ కళ్యాణ సమయంలో రామదాసు సమయం నుండి ఉంది. అలాగే, ధనుర్మాస ఉత్సవాలకు కూడా భద్రాద్రి ప్రసిద్ధి. వైకుంఠ ఏకాదశి పర్వదినం ఇక్కడ వైభవోపేతంగా జరుపబడుతుంది. ఈ సందర్భంగా జరిగే పదిరోజుల పండువను అధ్యయనోత్సవాలు అంటారు. ఇదే సందర్భంగా భక్త రామదాసు గౌరవార్థం వాగ్గేయకార ఉత్సవాలు కూడా ఈ క్షేత్రంలో జరుగుతాయి. ఈ ముక్కోటి ఏకాదశి ఉత్సవాలలో స్వామికి గోదావరిలో తెప్పోత్సవం కూడా జరుగుతుంది.  ఈ క్షేత్రంలో మరో ప్రత్యేకత సీతాదేవి రాముని వామాంకముపై కూర్చుని ఉంటుంది. ఈ దేవాలయం వెనుక భాగంలో రామకోటి రాసినవారు తమ పుస్తకాలను భద్రపరచే వసతి ఉంది. ఈ రామకోటి పుస్తకాలను నిత్యపూజ చేసి తరువాత గోదావరిలో నిమజ్జనం చేస్తారు. ప్రతి శనివారం ఉదయం 8:30 గంటలకు సీతారాములకు సువర్ణ తులసి అష్టోత్తరనామార్చన, ప్రతి ఆదివారం నాడు ఉదయం 8:30 గంటలకు సువర్ణ పుష్ప అష్టోత్తరనామార్చన భక్తులు చేసుకోవచ్చు. భద్రాచలానికి 32 కిలోమీటర్ల దూరంలో గోదావరి ఒడ్డున దుమ్ముగూడెం మండలంలో పర్ణశాల తప్పక దర్శించవలసిన ప్రదేశం.


భద్రాద్రి ప్రస్తావన:

భక్తరామదాసుగా ప్రసిద్ధి చెందిన కంచెర్ల గోపన్న తెలుగుగడ్డపై జన్మించి, అమృత తుల్యమైన సంకీర్తనలను అందించటంతో పాటు ఈ క్షేత్ర నిర్మాణం చేసి రామభక్తి సామ్రాజ్యంలో ఈ దేవస్థానానికి శాశ్వత స్థానాన్ని కలిగించాడు. ఈ భద్రాద్రి రాముని గురించి శ్రీరామకర్ణామృతంలో కూడ ప్రస్తావించారు.

శ్లోకం:

వామాంక స్థిత జానకీ పరిలసత్కోదండ దండం కరే 
చక్రంచోర్ధ్వ కరేణ బాహు యుగళే శంఖం శరం దక్షిణే
బిభ్రాణం జలజాతపత్ర నయనం భద్రాద్రి మూర్ధ్ని స్థితం
కేయూరాది విభూషితం రఘుపతిం రామం భజే శ్యామలం

అర్థం:

ఎడమ తొడపై కూర్చుని సీత సేవించగా, ప్రకాశించే కోదండం ఒక చేత, పైచేతిలో చక్రము, కుడిచేతులలో శంఖమును, బాణములను ధరించిన, కలువరేకులవంటి కన్నులు కలిగిన, భద్రాద్రి కొండపై వెలసిన, భుజకీర్తులు మొదలగు వానిచే అలంకరించబడిన, నీలమేఘ శ్యాముడైన రామచంద్రుని భజిస్తున్నాను.

రామదాసుగారు తన దాశరథీ శతకంలో ఈ భద్రగిరి రామునిపై అద్భుతమైన పద్యాలను రచించారు. ఈ శతకంలోని అనేక పద్యాలలో భద్రగరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ అన్న ముద్రను ఉపయోగించారు. దాశరథీ శతకంలోని మొదటి పద్యం:

శ్రీరఘురామ! చారు తులసీదళ ధామ! శమ క్షమాది శృం
గార గుణాభిరామ! త్రిజగన్నుత శౌర్య రమా లలామ! దు
ర్వార కబంధ రాక్షస విరామ! జగజ్జన కల్మషార్ణవో
త్తారక నామ! భద్రగిరి దాశరథీ! కరుణా పయోనిధీ!

అర్థం:

ఓ శ్రీరామా! అందమైన తులసిమాలలు ధరించిన, శమదమాది శృంగార గుణములతో ప్రకాశించే, మూడు లోకాలచే నుతించబడిన పరాక్రమ గుణములు కల్గిన, సీతాదేవికి పతియైన, దుష్టులైన కబంధాది రాక్షసులను సంహరించిన, ఈ లోకంలో ప్రజలను కల్మషమనే సాగరాన్ని దాటించే తారక నామము కలిగిన, భద్రగిరిపై వెలసిన కరుణాసముద్రుడవైన దశరథ రామా! నీకు మంగళము.

ఇలా శతకంలోని అన్ని పద్యాలలోనూ ఆ రాముని ఎంతో వైభవంగా వర్ణించారు రామదాసు.  భద్రాచల రామదాసుని, ఆ క్షేత్రాన్ని సద్గురువులు త్యాగరాజస్వామి కూడ తమ సంకీర్తనలలో ప్రస్తావించారు. క్షీర సాగర శయన అనే కీర్తనలో "ధీరుడౌ రామదాసుని బంధము తీర్చినది విన్నానురా రామా!" అని రామదాసు తానీషా బందీగా ఉండగా మారువేషంలో సీతారాములు వచ్చి కప్పము చెల్లించి బంధవిముక్తుడిన గావించిన అద్భుతమ మహిమను నుతించారు. అలాగే, త్యాగరాజస్వామి వారి సమాధికి పదిరోజుల ముందు భద్రాద్రి రాముడే స్వప్నంలోకి వచ్చి మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాను అని అభయమిచ్చాడు అని ఆయన "(భద్ర) గిరిపై నెలకొన్న రాముని గురి తప్పక గంటి" ఒక కృతిని రచించారు. అందులో "పదిపూటల పై గాచెదనను  త్యాగరాజ వినుతుని" అని స్పష్టంగా పలికారు. దీనిని బట్టి భద్రాద్రి రాముడు త్యాగరాజస్వామి అవసాన దశలో ఆయనకు స్వప్న సాక్షాత్కారమిచ్చి మోక్షాన్ని కలిగించాడని తెలుస్తోంది.

ముగింపు:

భద్రాద్రి సీతారాముల కళ్యాణంలో తలంబ్రాలకు ఎంతో మహత్తు ఉంది. ఈ తలంబ్రాలను శిరసున దాల్చిన వారికి పాపక్షయమై దేహాత్మలు శుద్ధి పొందుతాయని అనుభవ పూర్వకంగా పెద్దలు చెప్పారు. అలాగే, శ్రీరామనవమి బ్రహ్మోత్సవాల సందర్భంగా జరిగే ఈ కళ్యాణంలో పాల్గొన్నా, కాంచినా కడు పుణ్యమని చెప్పారు. ఒకవేళ భద్రాద్రి వెళ్లటం కుదరకపోయినా, మీకు దగ్గరలో ఎక్కడ సీతారాముల కళ్యాణం జరిగినా, ఆ ఉత్సవంలో పాల్గొని ఆ తలంబ్రాలను శిరసున దాల్చటం సకల శుభకరం. వీలున్నప్పుడు గౌతమీ నది తీరాన ఉన్న భద్రాద్రి రాముని దర్శించి తరించండి!

రామదాసు కీర్తనలను ప్రచారంలోకి తీసుకు రావటనికి బాలమురళీకృష్ణగారు, నేదునూరి కృష్ణమూర్తిగారు, శోభారాజు గారు, మల్లాది సోదరులు వంటి ఎందరో కర్ణాటక శాస్త్రీయ సంగీత విద్వాంసులు ఎనలేని కృషి చేశారు. వీరిలో బాలమురళీకృష్ణ గారు పాడిన రామదాసు కీర్తనలు ఎంతో ప్రచారం పొందాయి. ఇదిగో భద్రాద్రి కీర్తనను ఆయన గళంలో వినండి.

శ్రీరామ రామ రామ!







26, మార్చి 2017, ఆదివారం

రామకథా సుధా రసపానము - త్యాగరాజస్వామి భక్తి సోపానము


సీతా రాముల చరిత్ర అతి పావనము. రాముని నామము సకల క్లేశ హరణము, భవాబ్ధి తారకము, మోక్ష కారకము. సీతారాముల నడవడిక అన్ని యుగాలకు ఆదర్శ ప్రాయము. వీరి కథను ఎందరో మహానుభావులు అనేక విధాలుగా నుడివి, ప్రచారం చేసి, దానిలోనే తరించారు. ఆదికవి మొదలు నేటి కవుల వరకు రామకథామృతంతో ముక్తిని పొందిన వారే. సద్గురువు త్యాగరాజ స్వామి వారు ఆ సీతారాముల చరిత్ర యొక్క మహత్తును తెలిపే కృతులను ఎన్నో రచించారు. వాటిలో రామకథా సుధా రస పానమొక రాజ్యము అనే కీర్తన ఒకటి. వివరాలు:

రామ కథా సుధా రస పానమొక రాజ్యము చేసునే 

భామామణి జానకి సౌమిత్రి 
భరతాదులతో భూమి వెలయు శ్రీ

ధర్మాద్యఖిల ఫలదమే మనసా 
ధైర్యానంద సౌఖ్య నికేతనమే 
కర్మ బంధ జ్వలనాబ్ధి నావమే 
కలి హరమే త్యాగరాజ నుతుడగు

అర్థము:

ఓ మనసా! రామకథ అనే అమృతాన్ని సేవించటమనేది ఒక సామ్రాజ్యము. నారీశిరోమణి అయిన సీత, భరతలక్ష్మణాదులతో ఈ భూమిపై వెలసిన సీతారాముల కథ అత్యంత పవిత్రమైనది. ధర్మార్థ కామ్య మోక్షములనే చతుర్విధ పురుషార్థముల ఫలమునిచ్చేది ఈ సీతారాముల సత్కథ. ధైర్యానికి, ఆనందానికి, సుఖానికి సూచిక ఈ రామకథ. కర్మబంధములనుండి విముక్తి పొందటం ఓ పెద్ద సాగరాన్ని దాటటం వంటిదే. ఆ తారకానికి నావ రామకథ. శివునిచే నుతించబడిన ఆ రాముని కథకలియుగములో సమస్త పాపాలను హరించేది.

వివరణ:

శ్రీమద్రామాయణ పారాయణ భక్తితో, శరణాగతితో, శుద్ధ అంతఃకరణముతో చేసే భక్తులకు త్యాగయ్య భావన తప్పక అనుభూతిగా కలుగుతుంది. రామాయణంలో ఉన్న గొప్పతనం ప్రతి అడుగులోనూ సీతారాములలో ఉన్న ధర్మాచరణం. రాజధర్మంతో పాటు, పుత్ర ధర్మం, సోదర ధర్మం, పతి ధర్మం, స్నేహ ధర్మం, శత్రు ధర్మం...ఇలా అన్ని పాత్రలలోనూ తన ధర్మాన్ని ఆచరించి దివ్యత్వాన్ని ఎలా పొందాలో రాముడు మానవజాతికి తెలిపాడు. ఆయన ఔన్నత్యం ఎటువంటిది అంటే ఆయన గురించి తెలిసిన వారందరూ నిరంతరం ఆయనను చూడాలని తహతహలాడే వారు, ఆయననే ధ్యానించే వారు. ధర్మాచరణతోనే అర్థములు పొందిన వారు సీతారాములు. తండ్రి మాటకై రాజ్యాన్ని వదులుకొని వనవాసం చేయటమంటే మాటలు కాదు. ఆ పితృవాక్య పరిపాలన, పతిని అనుగమించటం అనే ధర్మాలను పాటించి తద్వారా లభించిన అర్థాన్ని మాత్రమే స్వీకరించారు. అలాగే ఎన్ని లోభాలు ఎదురుగా నిలచినా ధర్మాచరణమే వారి నడవడికగా నిలిచింది. ధర్మార్థములతోనే తమ కామ్యములను సిద్ధింపజేసుకున్నారు. అడుగడుగునా దీనిని నిరూపించి అవతార సమాప్తి గావించారు. ఈ విధంగా చతుర్విధ పురుషార్థముల ఫలములను సామాన్య మానవుల రూపంలో పొందారు. అందుకే రామ కథామృతం ధర్మాద్యఖిల ఫలదము అని త్యాగరాజస్వామి చెప్పారు.

శ్రీమద్రామాయణంలో మానవునికి భవసాగరంలో కలిగే కష్టాల ప్రస్తావన, వాటిని ఎలా దాటవచ్చో మనకు సుస్పష్టంగా తెలియజేశారు. ధర్మాచరణ, కర్మానుష్ఠానం, గురువులను ఆశ్రయించటం, సత్సాంగత్యం, సన్మిత్రాన్వేషణ, ఆశ్రిత జన పాలన, రాజనీతి, సుయోచన చేయగలిగే వారిని అర్థించటం, దైవభక్తి..ఇలా ఆధ్యాత్మిక సోపానంలో మనకు అనాదిగా చెప్పబడిన సాధనాలన్నిటినీ సీతారాములు ఆచరించి మనకు మార్గదర్శకులైనారు. అరణ్యవాస ఆరంభంలో అత్రి-అనసూయల బోధ, తదుపరి అనేక ఋషుల ఆశీర్వచనములు, జటాయు-సంపాతిల సహాయము, సుగ్రీవాదులతో మైత్రి, జాంబవంతుని జ్ఞానం, హనుమంతుని అపారమైన బుద్ధిర్బలాలు, విభీషణుని సహాయం..ఇలా అడుగడుగునా వనవాసంలో సమిష్టి కృషితోనే రాముడు ధర్మ స్థాపన చేశాడు. అలాగే తన ధర్మాన్ని నిర్వర్తించి తన బంధు మిత్ర ఆశ్రిత గణాలకు ఆనందాన్ని, సౌఖ్యాన్ని కలిగించాడు. అందుకే రామకథా సుధ ధైర్యానంద సౌఖ్యాలకు సూచికగా త్యాగరాజస్వామి పలికారు.

ఇక రామ నామము భవ తారకమనేది జగద్విదితమే. సృష్టి యొక్క స్థితి లయములకు కారకులైన నారాయణుడు, శివుని యొక్క నామములనుండి ఉద్భవించిన రామ నామము అత్యంత శక్తివంతమైనది. ఆ నామానికి ఉన్న మహత్తును స్వయంగా సదాశివుడు పార్వతికి తెలియజేశాడు. "కేనోపాయేన లఘునా విష్ణోర్నామ సహస్రకం పఠ్యతే పండితైర్నిత్యం శ్రోతుం మిచ్ఛామ్యహం ప్రభో" (స్వామీ! శ్రీహరి వేయి నామాలను పఠించిన కలిగే ఫలము ఏ లఘు ఉపాయముతో పండితులు నిత్యం పఠించి పొందుతున్నారు, వినాలని ఉంది చెప్పండి) అని అడుగగా ఆ పరమేశ్వరుడు "శ్రీరామ రామ రామేతి రమే రామే మనోరమే సహస్రనామ తత్తుల్యం రామ నామ వరాననే" (ఓ పార్వతీ! శ్రీరామ రామ రామ అన్న పఠనం ఆ శ్రీహరి వేయి నామాలను పలికినంత ఫలము) అని తెలిపాడు. నామస్మరణే కలియుగంలో తారకం అని వేద సమస్త వాఙ్మయాలు ఘోషిస్తున్నాయి. అందుకే త్యాగరాజ స్వామి రామకథామృతాన్ని కర్మ బంధనాలను తొలగించుకునే బృహత్సాగర తారకానికి నావగా, కలి దోష హరణంగా చెప్పారు.

ఇటువంటి కీర్తనలను పరిశీలించినప్పుడు నాదోపాసన అనేది ఎంత గొప్పదో అర్థమవ్తుంది. జీవనశైలి-అనుభూతులు-భావ గోచరం-సంగీతం ద్వారా ఆ భావాన్ని వ్యక్తపరచటం...పరిపూర్ణమైన ఆధ్యాత్మిక యానమే. సాద్గుణ్యముతో సాఫల్యాన్ని పొంది సాయుజ్యాన్నిచ్చే శక్తివంతమైన సాధన ఈ నాదోపాసన. ఆ నాదోపాసనలో రామకథామృతం మహత్తును మనకు తెలియజేసిన మహనీయుడు త్యాగరాజు. ఆ సద్గురువులకు నా నమోవాకములు.

మధ్యమావతి రాగంలో త్యాగయ్య ఈ కీర్తనను కూర్చగా ఓ యువ గాయకుడు కృష్ణ నారాయణన్ అద్భుతంగా దానిని ఆలపించారు

5, మార్చి 2017, ఆదివారం

జగమే రామమయం మనసే అగణిత తారకనామమయం


రామనామం రుచి ఒక్కసారి చవి చూసిన వారికి ఇంక వేరే ఏమీ రుచించదు. ఆ రాముని భక్తి సామ్రాజ్యంలో ప్రవేశించిన వారికి ఇంక వేరే ఏమీ అక్కర ఉండదు. రాముని సేవే భృతి, ద్యుతి. ఆయనకు శరణాగతితో సేవ చేసి, ఆయన దర్శనం కోసం ఎదురు చూస్తూ ఉండటంలోనే వారికి సర్వస్వం. ఏ రాజుల ఆశ్రయం రుచించదు, ఎవ్వరినీ పొగడ మనస్కరించదు. అలా రామభక్తిలో తరించిన మహానుభావులలో పోతన, రామదాసు, త్యాగయ్య మొదలైన వారితో పాటు ఆతుకూరి మొల్ల కూడా ఉన్నారు. కడప జిల్లా బద్వేలు సమీపంలోని గోపవరం గ్రామానికి చెందిన కేసన శెట్టికి మొల్ల 1440వ సంవత్సరంలో జన్మించిందని చారిత్రకుల అభిప్రాయం. అన్నమాచార్యుల వారి భార్య తిమ్మక్క తరువాత మొల్ల తెలుగులో రెండవ కవయిత్రిగా చెప్పుకుంటారు. శ్రీశైల మల్లికార్జునుని కొలిచే కేసన తన బిడ్డకు ఆ శివునికి ప్రియమైన అడవి మల్లె పేరు మొల్ల అని పెట్టుకున్నాడు. శివునే తన గురువుగా భావించిన మొల్ల ప్రభావితమై సంస్కృత రామాయాణాన్ని తెలుగులోకి అనువదించింది. పోతనకు ఈమె సమకాలీకురాలు కావచ్చు. వీలైనంత తెలుగుపదాలలోనే రామాయణాన్ని రచించాలన్న సంకల్పాన్ని ఆమె తన రామయణంలోని మొదటి పద్యాలలో వెలిబుచ్చింది. అదే విధంగా రచన చేసింది. పోతనలాగానే ఈమె తన రచనలను రామునికి తప్ప ఎవ్వరికీ అంకితం చేయకూడని నిర్ణయించుకుంది. శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలో తాను రచించిన రామాయణాన్ని పలికే అవకాశం ఆమెకు కలిగిందని చరిత్రకారులు చెబుతున్నారు. మొల్ల రామాయణంలో తెలుగుదనం ఉట్టిపడుతుంది. మచ్చుకు కొన్ని పద్యాలు:

కామారి వినుత నామా!
సామీరికృతప్రణామ! సంహృతరక్షో
గ్రామా! వర్షా మేఘ
శ్యామా! సంగ్రామ భీమ! జానకిరామా!

విమల సుధాకర వదనా!
సుమనశ్చేతోబ్జసదన! సుస్థిర కదనా!
కమనీయరదన! శత్రు వి
షమ! రఘుకుల సార్వభౌమ! జానకిరామా!

కువలయదళనేత్రా! కోమల స్నిగ్ధ గాత్రా!
భవముఖనుతిపాత్రా! భక్త వృక్షాళి చైత్రా!
రవిశతసమధామా! రక్షితాక్షాంఘ్రి భామా!
కవిజననుతనామా! కావుమా మమ్ము రామా!

ఈ కవయిత్రి మొల్లపై ఇంటూరి వేంకటేశ్వరరావు గారు కుమ్మరి మొల్ల అనే నవల రచించారు. ఈ నవల ఆధారంగా ప్రఖ్యాత హాస్యనటులు బసవరాజు పద్మనాభంగారు 1970లో కథానాయిక మొల్ల చిత్రాన్ని ఆవిష్కరించారు. ఆ చిత్రంలో మొల్లగా వాణిశ్రీ నటించారు. చిత్రం పతాక సన్నివేశంలో మొల్ల గానం చేసినట్లుగా ఈ రాముని గీతాన్ని అందించారు. గీతాన్ని డాక్టర్ సి. నారాయణరెడ్డి గారు రచించగా ఎస్పీ కోదండపాణి గారు సంగీతం అందించారు. పూలపాక సుశీలమ్మ గారు అద్భుతంగా రామగానం చేశారు.

రఘుకుల తిలకా నీ ఆనతి
రచియించితి రామాయణ సత్కృతి
ఆ కృతి వరియించినాపతివి నీవే
అతులిత కైవల్య గతివి నీవే

జగమే రామమయం మనసే అగణిత తారకనామ మయం

నీలజలద రమణీయ రూపం
నిగమాంచల మందిర మణిదీపం
సుందర జానకి వందిత చరణం
సురముని శరణం భవ తాప హరణం

ఆ చిరునవ్వే అమృతపు జల్లు
అఖిల జగములేలు ఆ చేతి విల్లు
అతని గానమున అలరారు కావ్యం
అన్ని యుగాలకు నవ్యాతి నవ్యం

ఎవని కమల కమనీయ పదము చూపించె అహల్యకు ముక్తి పదము
ఎవని చంద్రికా మృదుల కరము అందించె శబరికి దివ్య వరము
ఎవని ఏలుబడి ఇంటికొక్క గుడి నిలిపెనో
ఎవని రాజ్యమే రామరాజ్యమై వెలసెనో
ఆ రాముడు నా అంతరంగమున నిండగా
అహము మరచి ఈ ఇహము మరచి జన్మాంతర బంధములెల్ల విడచి
ఆ మహజ్జ్యోతిలో లీనము కానా రాం రాం
ఆ మహాప్రభునిలో ఐక్యము కానా రాం రాం
ఓ రామా రఘురామా కైవల్య నామా రాం రాం

ఆ రామును ఆజ్ఞతోనే తన కావ్యం అని మొల్ల ఈ గీతాన్ని ఆరంభించిన రీతి రామభక్తుల విశ్వాసాన్ని సూచిస్తుంది. తన కృతిని రామునికే అంకితం చేస్తున్నానని అందరి సమక్షాన ప్రకటిస్తుంది. తనకు ఆ రాముడే కైవల్యమని చాటుతుంది. ఎలా? ఆమెకు ప్రపంచమంతా రాముడే. మనసునిండా అనతమైన మహిమ గల తారక నామం.

ఆ రాముడి రూపం ఎటువంటిది? నీలమేఘ శరీరముతో రమణీయమైనది, వేదశాస్త్రముల అంచులలో ప్రకాశించే మణి ఆ రాముని తత్త్వం. అందమైన సీత నమస్కరించిన పాదాలు ఆ రామునివి. దేవతలకు, మునులకు శరణం ఆ చరణాలు, మానవుని పాపములను, తాపమును హరించేవి ఆ చరణాలు. ఆ రాముని చిరునవ్వు అమృతము కురిసినట్లుగా ఉంటుంది. ఆ చేతి విల్లు సమస్త జగాలను శాసిస్తుంది. అతని వర్ణనే రామాయణంగా అలరారుతుంది. ఆ రామాయణం ఎన్ని యుగాలు గడిచినా నిత్య నూతనమే. అతని అందమైన పదకమలములు అహల్యకు ముక్తి పథాన్ని చూపించాయి. అతని పూవులవలె మృదువైన చేతులు శబరికి దివ్యమైన వరాలు అందించాయి. అతని రాజ్యంలో ప్రతి ఇల్లు ఒక దేవాలయంగా మారింది. అతని రాజ్యం రామరాజ్యంగా చెప్పబడింది. అటువంటి రాముడు నా అంతరంగములో నిలిచి ఉండగా, నేను అనే అహాన్ని విడిచి, దేహ స్ఫురణ మరచి, జన్మ జన్మల బంధాలు వీడి ఆ మహాజ్యోతిలో లీనము కానా? ఆ మహాప్రభువులో ఐక్యము కానా? అని అద్భుతంగా గానం చేస్తూ, రామ నామ స్మరణ మధ్య తన దేహాన్ని త్యజించి జీవాత్మను ఆ పరమాత్మలో ఏకం చేస్తుంది.

మొల్ల రామాయణాన్ని తెలుగులోకి అనువదించి తరిస్తే ఆమె వ్యక్తిత్వాన్ని ఈ గీతంతో అనుసంధానం చేసి రామ తత్త్వాన్ని మరింత ప్రజలలోకి తీసుకువెళ్లారు సి. నారాయణరెడ్డి గారు. రామభక్తి గీతలను గమనిస్తే అన్నింటికీ కొన్ని సారూప్యాలుంటాయి - మొదటిది రామనామ మహిమ, రెండవది రాముని గుణరూపవైభవ వర్ణన, మూడవది శరణాగతి. రామభక్తిలో ముక్తి ఆఖరి సోపానమైతే దానికి పునాదులు దృధమైన రామనామ స్మరణము, తద్వారా భవ పాపహరణం. నారాయణరెడ్డి గారి గీతాలలో తెలుగుదనం అందరికీ తెలిసిందే. ఆ తెలుగుదనానికి భక్తి సుగంధం అలదితే? దానికి రామభక్తి పారిజాత పరిమళం సమీరంలా సోకితే? ఈ గీతం అలాంటిదే. నీలమేఘశ్యాముని సుందరం రూపాన్ని కాంచి, వేదవేదాంగాలలో చెప్పినది ఆ తత్త్వమే అని గ్రహించి, జానకి కొలిచినది ఆయన పాదములే అని తలచి, అందరి ఆర్తిని తొలగించంది ఆ రాముని పాదములే అని మొల్ల వంటి మహాభక్తురాలు, కవయత్రి పాత్ర ద్వారా మనకు తెలియజేశారు కవి. మొదటి చరణంలోని పద ప్రయోగం ఆయన ప్రతిభకు, భక్తికి తార్కాణాలు. రెండవ చరణంలో ఇంకొక అడుగు ముందుకు వేసి రాముని మనోహరమైన చిరునవ్వును, అతి శక్తివంతమైన కోదండమును, అతని గుణాలను, నడవడికను తెలిపే రామాయణాన్ని ప్రస్తావించి ఆ గాథను ఎప్పటికీ ఇగిరిపోని గంధంగానే పలికారు. రామాయణంలో రాముని మహిమలు తెలిపే కొన్ని కీలకమైన ఘట్టాలు అహల్యా శాపవిమోచనం, శబరికి మోక్షం, రామరాజ్య స్థాపనను ప్రస్తావించారు. అటువంటి రాముడు మనసులో స్థిరమైతే, ఆయన తారక నామమే అంతరంగంలో నిలిచిపోతే మరి దేహము స్ఫురణ దూరమై, అహంకారం పటాపంచలై కైవల్యప్రదమవుతుంది. మొల్ల వంటి కవయిత్రికి, రామభక్తురాలికి ఇటువంటి భావనతో నిండిన గీతం ఎంతో సముచితం. నారాయణరెడ్డి గారి భావగర్భితమైన గీతం పతాక సన్నివేశాన్ని రామభక్తి ప్రవాహంతో తడిపి పునీతం చేస్తుంది. సుశీలమ్మ గానం, కోదండపాణి గారి సంగీతం ఈ పాటకు మరింత పవిత్రతను చేకూర్చాయి.

శ్రీరామ జయరామ జయ జయ రామ!

3, మార్చి 2017, శుక్రవారం

భారతీయ నాట్యకళలు - వ్యాపార ధోరణి


యథో హస్త తథో దృష్టి
యథో దృష్టి తథో మనః
యథో మనః తథో భావ
యథో భావ తథో రసః

చేతులు ఎటువైపు ఉంటాయో దృష్టి అటువైపు; దృష్టి ఎటువైపు ఉంటుందో మనసు అటువైపు. మనసు ఎటువైపు ఉంటుందో భావం అటువైపు. భావం ఎటువైపు చూస్తుందో రసం ఆ భావనతోనే పెల్లుబుకుతుంది.

- నాట్యశాస్త్రం.

నాట్యకళలో ఆంగికం, ఆహార్యం, మనస్సు, భావము, రసము అన్నీ ఏకమై అంశంలో లీనమైతేనే అది రసికుల హృదయాలను తాకి రంగమంటపంపై దివ్యత్వాన్ని రాజిల్లజేస్తుంది. చప్పట్లపైన, పారితోషకం పైన, అవార్డులపైన, ఫోటోలు, వీడియోలపైన దృష్టి కలిగి ఉండే కళాకారులు చేసే నాట్యంలో ఈ దివ్యత్వం ఉండదు. కళ జీవరసంతో ఉట్టిపడదు. అందుకే కళారాధనలో తనను తాను మర్చిపోయి రమించాలి అని సద్గురువులు చెప్పారు. అది భరతనాట్యం, కూచిపూడి, కథక్, కథాకళి, ఒడిస్సీ, మణిపురీ, మోహినిఆట్టం వంటి ఏ కళైనా కావచ్చు. కానీ, కళాకారుడు కళలో, భావంలో, స్వరంలో, లయలో తాదాత్మ్యత చెందకపోతే యాంత్రికమైన నృత్యమే అవుతుంది. ఆ నృత్యం కుప్పిగంతులతో సమానమవుతుంది. భారతీయ నృత్యకళలకు ఉన్న ప్రత్యేకత సనాతన ధర్మంలో అంతర్భాగమై ఇహ పరాలను సమానంగా ప్రస్తావించే అంశాలను ప్రదర్శించే అవకాశాన్ని కళాకారులకిస్తాయి. తద్వారా వారి వ్యక్తిత్వాలను పై మెట్టుకు తీసుకువెళతాయి. నేను అన్న భావన కోల్పోయిన అ కళాకారులు పాత్రలో జీవించి భవంతో నర్తించి రసాన్ని అభినయం ద్వారా ప్రవహింపజేస్తారు. అందుకే, ప్రతి ఒక్క అంశమూ కూడా దివ్యత్వాన్ని పొంది రంగస్థలాన్ని ఓ దేవాలయంగా మారుస్తాయి. దీనికి ప్రధన సాధనం గురువు, గురు పరంపర. ఏదో నాలుగు ముద్రలు నేర్పి ఓ రెండు మూడు అంశాలు భావం తెలియజేయకుండా నేర్పే గురువులు ఈరోజు చాలా మంది కనిపిస్తున్నారు. కాస్త గుర్తింపు రాగానే వాళ్లే న్యాయనిర్ణేతలు. వారి శిష్యులకు అసలు కళ, భావం, ఆ కళలోని పవిత్రత, ఆ కళకు మూలాలు తెలియజేసే గురువులు కరువయ్యారు. ఓ నాట్యగురు కావాలంటే నాట్యయోగంలో సిద్ధించాలి. వ్యక్తిత్వం స్థితప్రజ్ఞత పొందాలి. నవరసాలను అలవోకగా ఒలికించగలగాలి. పాషణమైన మనుషుల హృదయాలను కరిగించి మానవత్వాన్ని నింపాలి. మనుషులను ఏకం చేయగలిగే శక్తికి ఇటువంటి గురువులకు, వారికి నైపుణ్యం గల కళలలో ఉంది. నాట్యవిద్యను వ్యాపారధోరణితో కాకుండా ఓ సనాతన పవిత్ర కళగా భావించి తరువాతి తరాలకు ఈ గురువులు అందిస్తే ఈ రసప్రవాహం శాశ్వతమవుతుంది. లేకపోతే భారతీయ నాట్య కళలు రూపాంతరం చెంది సహజమైన శక్తిని కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది.

ఈ సమస్యను కళాతపస్వి కే విశ్వనాథ్ గారు సాగరసంగమం, స్వర్ణకమలం చిత్రాల ద్వారా మనకు చాలా చక్కగా తెలియజేశారు. మన నాట్యకళలకు ఉన్న చరిత్ర, దివ్యత్వం మరే ప్రపంచ కళలకు లేదంటే అతిశయోక్తి కాదు. నర్తనమే శివకవచం నటరాజ పాద సుమరజం అన్నారు వేటూరి వారు. నిత్యనర్తనుడైన శివుని పూజకు చివురించిన కళలు వ్యాపారధోరణి పట్టి ప్రమాణాలను కోల్పోకూడదు. దీని గురుతర బాధ్యత నాట్య శాస్త్ర గురువులపైనే ఉంది. పోటీల్లో పాల్గొని బహుమతులు గెలుచుకోవటం ప్రధాన లక్ష్యం కాకుండా కళను ఆరాధించి భావాన్ని ఆకళింపు చేసుకొని ఆహార్యంలో గుప్పించగలిగే శిక్షణా పద్ధతిని పునరుద్ధరించి కొనసాగించాలి. 

తాగరా శ్రీరామ నామామృతం - వేదవ్యాస గీతం


అల్లా...ఇది ఇస్లాంలో దేవుడు అనటానికి ఉపయోగించే పదం. ఈ పదానికి శ్రీపాద శ్రీవల్లభ చరిత్రలో శంకరభట్టుగారు అద్భుతమైన వివరణ ఇచ్చారు - అల్ అనగా శక్తి, ఆహ్ అనగా శక్తిని ధరించివాడు. అనగా శివపార్వతుల అర్థనారీశ్వర రూపం ఎలానో అల్లా పదం అంతే. దైవం అంటే ఏ విశ్వాసంలోనైనా ఒకటే అన్నదానికి ఈ అర్థం ఓ మంచి ప్రాతిపాదిక అవుతుంది. కబీర్ దాస్ ఇస్లాం మతాన్ని విశ్వసించే కుటుంబంలో జన్మించినా హిందూ సిఖ్ ఇస్లాంలలోని మంచి
సిద్ధాంతాలను మాత్రమే తీసుకొని దురాచారాలను ఖండించాడు. హిందూ మత సిద్ధాంతాలకు ఆయనకు గురువు స్వామి రామానంద. ఆయన వద్ద తారక మంత్ర ఉపదేశాన్ని పొందిన కబీర్ భారతదేశంలో అనేక చోట్ల పర్యటించారు. అలాగే అల్లా అనే పదం యొక్క అర్థాన్ని సంపూర్ణంగా మతాలకు అతీతంగా ఆకళింపు చేసుకున్న మహానుభావుడు కబీర్. మానవుని జీవితానికి ముఖ్యమైన విలువలను స్పష్టంగా తన దోహాల రూపంలో మనకు అందించారు. వృత్తి రీత్యా చేనేత కార్మికుడైనా, భక్తిలో రాముని దర్శించి తరించిన వాడు కబీర్. తారక మంత్ర సిద్ధిని పొంది ఎందరికో దాని అమృతాన్ని అందించాడు. ఒక రకంగా చెప్పాలంటే కబీర్ 15వ శతాబ్దపు సంఘసంస్కర్త.

కబీర్‌దాసు మన తెలుగునాట జన్మించిన రామదాసుకు తారమంత్రాన్ని ఉపదేశించిన గురువని చెప్పబడింది. ఆ కబీర్-రామదాసుల కలయిక,మంత్రోపదేశ సన్నివేశాలు ఎంతో అద్భుతంగా శ్రీరామదాసు సినిమాలో చిత్రీకరించారు. ఈ చిత్రంలో వారిద్దరు తొలిసారు కలిసే ఘట్టంలో ఓ సుమధుర భక్తి గీతం వెలువడింది. కీరవాణి సంగీతంలో శ్రీవేదవ్యాస గారు రచించగా శంకర్ మహదేవన్ మరియు విజయ్ యేసుదాస్ ఈ పాటను రామదాసు, మరియు కబీర్ పాత్రలకు పాడారు. వివరాలు పరిశీలిద్దాం:

అల్లా ... శ్రీ రామా...
శుభకరుడు సురుచిరుడు భవహరుడు భగవంతుడెవడు
కళ్యాణ గుణఘనుడు కరుణా ఘనాఘనుడు ఎవడు
అల్లా తత్వమున  అల్లారు ముద్దుగా అలరారు అందాల చంద్రుడెవడు
ఆనంద నందనుడు అమృతరస చందనుడు రామచంద్రుడు కాక ఇంకెవ్వడు
తాగరా శ్రీరామనామామృతం ఆనామమే  దాటించు భవ సాగరం
తాగరా శ్రీ రామనామామృతం ఆనామమే  దాటించు భవ సాగరం

ఏ మూర్తి మూడు మూర్తులుగ వెలిసిన మూర్తి
ఏ మూర్తి  ముజ్జగంబుల మూలమౌ మూర్తి
ఏ మూర్తి  శక్తి చైతన్య మూర్తి
ఏ మూర్తి  నిఖిలాండ  నిత్య సత్య స్ఫూర్తి
ఏ మూర్తి  నిర్వాణ నిజ ధర్మ సమవర్తి
ఏ మూర్తి  జగదేక చక్రవర్తి
ఏ మూర్తి  ఘనమూర్తి  ఏ మూర్తి  గుణకీర్తి
ఏ మూర్తి  అడగించు జన్మజన్మల ఆర్తి
ఏ మూర్తి  ఏ మూర్తియునుగాని  రసమూర్తి
ఆ మూర్తి శ్రీరామచంద్ర మూర్తి

తాగరా ఆ ఆ ఆ  తాగరా శ్రీరామనామామృతం ఆ నామమే దాటించు భవసాగరం...

పాపాప మపనీప మపనీప మపసనిప మాపామ శ్రీ రామా
పాపాప మపనీని  పనిసాస రిరిసనిప   మాపాని  మపమా కోదండ రామా
మపనిసరి  సానీ పానీపామా  సీతారామా
మపనిసరి  సా రీ  సరిమరిస నిపమా  ఆనందరామా
మా మా రిమరిమరి  సరిమా  రామా జయరామా
సరిమా రామా సపమా  రామా
పా ఆ ఆ ఆ   వన  రామా


ఏ వేల్పు ఎల్ల వేల్పులును గొల్చెడి వేల్పు
ఏ వేల్పు ఏడేడు లోకాలాకే వేల్పు
ఏ వేల్పు నిటూర్పు ఇలనునిల్పు
ఏ వేల్పు నిఖిల కల్యాణముల కలగల్గు
ఏ వేల్పు నిగమనిగమాలన్నిటిని తెల్పు
ఏ వేల్పు నింగినేలలను కల్పు
ఏ వేల్పు ద్యుతి గొల్పు ఏ వేల్పు మరుగొల్పు
ఏ వేల్పుదేమల్పు లేని గెలుపు
ఏ వేల్పు  సీతమ్మ వలపు తలపుల నేర్పు
ఆ  వేల్పు దాసానుదాసులకు కైమోడ్పు

తాగరా ఆ ఆ ఆ  తాగరా శ్రీరామనామామృతం ఆ నామమే దాటించు భవసాగరం...

రాముడెవరు? శుభాన్ని కలిగించే వాడు, అందమైన రూపము కలవాడు, పాపములను హరించే వాడు. సమస్త సద్గుణములను కలిగిన గొప్పవాడు, కరుణ మూర్తీభవించిన వాడు - ఇంతవరకు బానే ఉంది, అందరికీ అర్థమవుతుంది. మరి అల్లా తత్త్వమున అల్లారుముద్దుగా అలరారు అందాల చంద్రుడెవరు? అన్నాడు కవి. అల్లా తత్వమేమిటి? శక్తియుతమైన శివమని పైన చెప్పుకున్నాం కదా? రాముడి నామంలోనే ఉంది మూలమంతా. మళ్లీ శ్రీపాద శ్రీవల్లభుల చరిత్రకే వెళితే రాం అనే పదానికి అగ్ని బీజం. ఇదే విషయం రామరహస్యోపనిషత్తులో కూడా చెప్పబడింది. అత్యంత శక్తివంతమైన రామ నామం శివకేశవుల శక్తి సమన్వితమై ఈ విశ్వంలో పరమాత్మ తత్త్వాన్ని ప్రసరింపజేస్తోంది. పరమాత్మ తత్వంలో ప్రకాశించే వాడు రామచంద్రుడు. ఆ రాముడి ఘనత ఎటువంటిది? ఆనందరాముడు, అమృతర్సంతో నిండి యున్న వాడు. ఆ రామ నామమనే అమృతాన్ని త్రాగమని కవి ఘోషిస్తున్నారు. ఆ నామాన్ని నమ్ముకుంటే చాలు, ఈ భవ సాగరాన్ని దాటగలము అని చెప్పారు.

త్రిమూర్తులుగా వెలసిన పరమాత్మ ఆ రాముడు. ఈ మూడులోకాలకు ఆయనే మూలము. ఆయన విశ్వజనీనమైన శక్తి యొక్క చైతన్యరూపము. ఆయనే సమస్త లోకములలోని జీవరాశులకు సత్యము, శాశ్వతము, కారకము. ఆయనే మోక్ష ప్రదాయకుడు. సత్య ధర్మ పాలనలో సమ న్యాయం చూపించే వాడు. ఆ రామచంద్రమూర్తి మూడు లోకాలకు ఏకైక చక్రవర్తి. ఆయన ఘనమైన రూపము కలవాడు, తన గుణములచే కీర్తిని పొందిన వాడు. ఆ రామచంద్రుడు జన్మ జన్మల ఆర్తిని హరించే వాడు. ఒక రూపమంటూ లేని వాడు, సమస్త రసములను మూర్తీభవించిన వాడు. ఆయనే శ్రీరామచంద్రమూర్తి. ఆ రాముని నామమనే అమృతాని త్రాగమని కవి చెబుతున్నారు. ఆ నామం మనలను సంసార సాగరాన్ని దాటించే నావ.

శ్రీరాముడు కోదండరాముడు, సీతారాముడు, ఆనందరాముడు, జయరాముడు. ఆయన ఘంత ఎలాంటిది? సమస్త దేవతలు కొలిచెడి దేవుడు ఆ రాముడు. ఆయన పదునాలుగు లోకాలకు దేవుడు. ఆయన నిట్టూర్పులతో ఈ భువిని నిలిపే దైవము. ఆయనే సమస్త కళ్యానములను ప్రసాదించే దైవము. ఆయన తత్త్వము సమస్త శాస్త్రాలను తెలిపేది. ఆయన నింగి నేల అంతటా వ్యాపించి ఉన్న దైవము. ఆయన మహా ప్రకాశవంతమైన దైవము, ఆయన రూపము మనోహరమైనది. ఆయన విజయాలు అప్రతిహతమైనవి. సీతమ్మ ప్రేమకు, ఆలోచనలను తెలిపేది ఆ రమచంద్రుడు. అటువంటి రాముని నామమనే అమృతాన్ని త్రాగమని కవి ఉద్ఘాటిస్తున్నారు. ఆ నామం మనలను ఈ సంసార బాధలనుండి రక్షిస్తుంది.

ఈ పాటను లోతుగా పరిశీలిస్తే రామతత్త్వం ఎంతటి మహత్కరమైనదో తెలుస్తుంది. ధర్మం మూర్తీభవించిన వాడు రాముడైతే అనుగమించిన సీత లోకపావని. అందుకే ఈ అవతారం శక్తి సమన్వితమై లోకోత్తరమైంది. ప్రతి అడుగులోనూ మానవునికి ఉత్తమ విలువలను నేర్పిన వారు సీతారాములు. తల్లిదండ్రులు, గురువులు, సోదరులు, మిత్రులు, శ్రేయోభిలాషులు, సేవకులు, శత్రువుల పట్ల ఎలా ప్రవర్తించాలో రామాయణం మనకు చక్కగా వివరిస్తుంది. విలువలనే ఓ చిత్రపటం గీస్తే అది రాముని రూపమై ఆవిష్కరిస్తుంది అని అనటంలో ఎటువంటి సందేహమూ లేదు. అలా నడచుకున్నాడు కాబట్టే ఆయన నామం అంత గొప్పది. రామనామంతో తరించిన మహనీయులను మనం ఎంచలేము. మన పాపాలను హరించేది, మనలను తరించేది, మనకు ముక్తిని ప్రసాదించేది అని త్యాగరాజ స్వామి వంటి మహనీయులు ఎందరో తెలిపారు. రామావతారంతో మనకు అవగతమయ్యే సత్యాలు కొన్ని ఉన్నాయి:

1. ధర్మాన్ని తు.చ. తప్పకుండా ఆచరించే మానవుడు దివ్యాత్వన్ని పొంది ముల్లోక వంద్యుడవుతాడు.
2. అటువంటి దివ్యమూర్తుల నామ స్మరణతో మన పాపాలు హరింపబడతాయి.
3. వారి నడవడిక మనకు జీవితంలో సాధనాలుగా తోడ్పడి మనలను స్థితప్రజ్ఞులను చేస్తాయి.

రామ పూర్వతాపిన్యుపనిషత్ రాముడే పరబ్రహ్మమని స్పష్టంగా చెబుతుంది:

రామ ఏవ పరం బ్రహ్మ రామ ఏవ పరం తపః
రామ ఏవ పరం తత్త్వం శ్రీరామో బ్రహ్మ తారకం

రాముడే పరబ్రహ్మము. రాముడే పరమ తపము. రాముడే పరతత్త్వము. శ్రీరాముడే తారక బ్రహ్మము.

అటువంటి రామమంత్రాన్ని మించినది మరొకటి లేదని ఎందరో చెప్పారు. అగస్త్య సంహిత ప్రకారం రామమంత్రమే మంత్రరాజం. అది సర్వోత్తమమైన మంత్రం. దూదికొండలను ఒక చిన్న నిప్పురవ్వ ఎలా దహిస్తుందో అలా కాటుకొండలవంటి పాపములను రామ నామము దహించివేస్తుందని ఈ సంహిత చెప్పింది. స్త్రీపురుష భేదం లేకుండా అందరూ ఈ మంత్రాన్ని జపించవచ్చని ఈ సంహిత తెలుపుతుంది. ఈ సందేశాన్ని వేదవ్యాస గారి ఈ గీతం సామాన్యునికి అర్థమయ్యేలా చాటింది. రామ నామే జీవనంగా, భుక్తిగా, ముక్తిగా భావించి తరించ వారిలో కబీర్ దాసు అగ్రగణ్యులు. అలాగే వాగ్గేయకారులైన త్యాగరాజస్వామి, రామదాసు, అన్నమాచార్యుల వారు తమ సంకీర్తనలలో రామ మంత్ర మహాత్మ్యాన్ని చాటారు. అటువంటి కబీర్-రామదాసుల కలయికలో ఇటువంటి గీతాన్ని ఆవిష్కరించటం వేదవ్యాస గారి ప్రతిభను మనకు తెలియజేస్తుంది.

ఇటీవలి కాలంలో రామునిపై వచ్చిన సినీ గీతాలలో ఈ తాగరా శ్రీరామ నామామృతం అనే పాట అత్యంత మహిమాన్వితమైన సందేశం కలది. రచయిత వేదవ్యాస రంగభట్టర్ గారి కౌశలం ఈ పాటలో ప్రతి ఒక్క అక్షరంలోనూ కనబడుతుంది. శ్రీమంజునాథ చిత్రంలో మహా ప్రాణ దీపం అనే గీతం గుర్తుందా? ఈ వేదవ్యాస గారు రచించిందే. ఇటువంటి గీతం రచించాలంటే తప్పకుండా దైవానుగ్రహం కలిగి ఉండాలి. వేదవ్యాస గారు భగవద్రామానుజుల వారి శిష్యుని వంశంలో జన్మించిన వారు. వీరి పూర్వీకులది శ్రీరంగం. దశాబ్దాల క్రితం వరంగల్‌కు తరలి వచ్చారు. ఈయన హైదరాబాదులోని వేదాంత వర్ధని సంస్కృత కళాశాలలో విద్యాభ్యాసం చేసిన తరువాత టీటీడి సంస్కృత ప్రాచ్య కళాశలలో అధ్యాపకునిగా చేరి 36 సంవత్సరాల సర్వీసు తరువాత పదవీ విరమణ చేసి తిరుపతిలోనే స్థిరపడ్డారు. చదువుకునే రోజుల్లోనే కర్ణాటక శాస్త్రీయ సంగీత శిక్షణ పొందారు. తరువాత తిరుపతిలో సంగీతాన్ని అభ్యసించారు. ఆయన స్వరజ్ఞాన వర్ధిని అనే అద్భుతమైన గ్రంథాన్ని కూడా రచించారు. సంగీతంలో ఎందరికో శిక్షణనిచ్చారు. రామదాసు, వేంగమాంబ, ఆదిశంకరాచార్య చిత్రాలకు ఉత్తమ గేయ రచయిత అవార్డులను పొందారు. గతంలో వీరు కేవీ మహదేవన్, సాలూరి రాజేశ్వరరావు గారి వద్ద పని చేశారు. సంగీతంపై ఎన్నో పరిశోధనలు చేసిన వీరు ఇప్పటికీ ఔత్సహిక కళాకారులకు, బాలబాలికాలు శిక్షణనిస్తున్నారు. ఎందరో నటీనటులకు నటనలో శిక్షణ కూడా ఇస్తున్నారు. వేదవ్యాస రంగభట్టర్ గారి కలంలో వెలువడిన ఈ గీతం తెలుగు చలన చిత్ర భక్తి గీతాల్లో ఓ ప్రత్యేక స్థానంలో ఉంటుంది.

రామమంత్ర మహత్తును వేదవ్యాస గారు అద్భుతమైన అక్షర సంపదతో అందించగా కీరవాణి గారు అంతే గొప్ప స్వరాలను అందించారు. తండ్రికి తగ్గ తనయుడిగా విజయ్ యేసుదాస్, మరో ఆరితేరిన సంగీత కళాకారుడు, నేపథ్య గాయకుడు శంకర్ మహాదేవన్ సమఉజ్జీలుగా ఈ పాటను పాడారు. ఇద్దరు గొప్ప గాయకులు, గొప్ప సంగీత దర్శకుడు, గొప్ప రచయిత కలయికలో వెలువడిన ఈ గీతం రామనామామృతాన్ని అందరికీ పంచింది.

శ్రీరామ జయరామ జయ జయ రామ!



27, ఫిబ్రవరి 2017, సోమవారం

శ్రీరామ పరంధామ జయ రామ పరంధామ


రాముడు పరంధాముడు. అనగా సర్వాంతర్యామి లేదా పరమాత్మ. పొత్తూరి వేంకటేశ్వరరావు గారి పారమార్థిక పదకోశం ప్రకారం పరమాత్మ అనే పదానికి ఎన్నో అర్థాలు ఉన్నాయి. అందులో కొన్ని

1. స్వయం ప్రకాశం కలిగి, జ్ఞానరూపమైన ఆత్మ.
2. కార్యకారణాలకంటే భిన్నమై, క్షరాక్షరాల కంటే కూడావేరుదై, స్వాభావికంగా నిత్యమై, శుద్ధమై, బుద్ధమై, ముక్తమైన పదార్థం.
3. అవిద్య వల్ల ఆత్మగా తలచిన దేహం మొదలు బుద్ధివరకు ఉన్న తత్త్వాలకు అతీతమైనది. సర్వోత్కృష్టమైనదీ, ఉపద్రష్టృత్వాది విశేషణ విశిష్టమై ప్రకాశించే ఆత్మ.
4. ఆత్మగా కల్పితాలైన పంచ కోశాలకు, విరాట్‌, హిరణ్య గర్భ, అవ్యాకృత తత్త్వాలకు అతీతమై, బ్రహ్మకు పూర్వం నుంచి ఉన్న పదార్థం.
5. సమస్త భూతాలలోని ప్రత్యక్చేతనం.
6. మాయాశక్తికి ఆశ్రయం.
7. సర్వానికి అధిష్ఠానమైనది.
8. పర దేవత.
9. దైవం / పరబ్రహ్మం.

వీటన్నిటి ద్వారా మనకు తెలిసేది ఏమిటి? శాశ్వతమైన గుణాతీతమై, అక్షరమై సమస్త జీవరాశులయందు ఉన్న చైతన్యమే పరమాత్మ.

రామావతారంలో ఉన్న గొప్పతనం ఆయన సామాన్య మానవునిగా, ప్రభువుగా ధర్మబద్ధతతో నడచుకొని పరంధాముడైనాడు. ఆయన అవతారం ప్రతి మానవునికీ ఒక పాఠం, ఆదర్శం మరియు ఆధ్యాత్మిక సోపానానికి స్ఫూర్తిదాయకం. ఏ విధంగా మసలుకుంటే మానవుడు దివ్యత్వాన్ని పొందుతాడో రాముడు తన నడవడికతో  తెలిపాడు. పరంధాముడైన ఆ రాముని నుతించే ఏ గీతమైనా మధురమే. రామ నామంలోని శక్తి అది. రాముని జీవనశైలిలోని మహత్తు అది. ఓం నమో నారాయణాయ అనే మంత్రంలోని రా అనే బీజాక్షరం, ఓం నమశ్శివాయ అనే శివ పంచాక్షరీ మంత్రంలోని మ అనే బీజాక్షరం  కలిసి రామ నామ ఆవిర్భవించిందని ఒక అభిప్రాయం. పద్మపురాణం ప్రకారం యోగులను సచ్చిదానందంలో రమింపజేసేది రామ అని అర్థం. తారకమనే ఘనత రామనామానికి మాత్రమే. రామ అనే బీజాక్షరాలను ఉచ్చరించటం వలన పాపాలు పటాపంచలై పోతాయని సనాతన ధర్మం ఘోషిస్తుంది. సంసార సాగరాన్ని దాటించేది కాబట్టి భవతారకమై ఈ తారక నామము భక్తులను ఉద్ధరిస్తోంది. వహ్నిగర్భమైన ఈ నామం పాపనాశనం చేసి ముక్తిని ప్రసాదించేది.

రాముని వైభవాన్ని తెలిపే గీతాలు చలన చిత్రాలలో ఎన్నో వచ్చాయి. 1963లో విడుదలైన లవకుశ చలనచిత్రం ఒక్క తెలుగు భాషలోనే కాదు, భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమలో ఆణిముత్యం. ఆధ్యాత్మికతను, పవిత్రతను ప్రతి అడుగులోనూ చాటే ఈ చిత్రంలో సముద్రాల రాఘవాచార్యుల వారు ఎన్నో గీతాలను రచించారు. వాటిలో ఒకటి శ్రీరాముడు-లవకుశుల సంగ్రామ ఘట్టంలో హనుమతో పాటు వాల్మీకి మహర్షి శిష్య బృందం పాడే గీతం శ్రీరామ పరంధామ జయ రామ పరంధామ. సాహిత్యం:

శ్రీరామ పరంధామ జయ రామ పరంధామ
రఘురామ రామ రణరంగ భీమ జగదేక సార్వభౌమ

సూర్యాన్వయాబ్ధి సోమ సుగుణాభిరామ శుభనామ
కారుణ్యధామ దశకంఠ విరామ రాఘవ రాజలలామ

సాకేతపురాధిప రామ సీతామనోహర శ్రీరామ
అరవిందలోచన సుందర సురుచిర ఇందీవర శ్యామ

శ్రీరాముని పరమాత్మగా నుతిస్తూ ఆయనకు జయము పలికారు రాఘవాచార్యుల వారు. రఘువంశంలో జన్మించిన వానిగా, యుద్ధరంగంలో అరివీర భయంకరునిగా, ఈ విశ్వంలో ఏకైక సార్వభౌమునిగా కొలిచారు. సూర్యవంశమనే సముద్రానికి చంద్రుని వంటి వానిగా, సుగుణాలతో శోభిల్లే వానిగా, శుభమైన నామము కాలిగి, కరుణకు నెలవై, రావణుని సంహరించిన రాజశ్రేష్ఠునిగా రాముని స్తుతించారు. సాకేతపురానికి రాజుగా, సీత మనసు దోచుకున్న వానిగా, కలువలవంటి కన్నులు కలవానిగా, సుందరమైన, మనోజ్ఞమైన రూపముగల లక్ష్మీపతి అయిన నీలమేఘ శ్యామునిగా అభివర్ణించారు.

రామభక్తి సామ్రాజ్యంలో ఆ పరంధాముని కీర్తించే భావ సుమాలు ఎన్నో! వాగ్గేయకారుల సంకీర్తనలు, భావ కవుల భక్తి రసఝరులు, పల్లె పదాలు...ఇలా ప్రతి కళారూపంలోనూ స్వామిని అద్భుతంగా వర్ణించబడిన వాడు ఆ రాముడు. లవకుశ చిత్ర దర్శకులు ఈ గీతాన్ని దాదాపుగా భజన రూపంలో తన్మయత్వంతో భక్త సమూహంపై చిత్రీకరించారు. ఘంటసాల మాష్టారు సంగీతంలో అత్యంత భక్తిపూరితంగా ఉండే ఈ సముద్రాల వారి గీతాన్ని సుశీలమ్మ, లీల గారు, జమునారాణి గారు కలిసి అద్భుతంగా, శ్రవణ మనోహరంగా గానం చేశారు. ఈ పాట వింటే హనుమద్భక్తి కళ్ల ముందు నిలుస్తుంది. రోమాంచమవుతుంది. శరీరం పులకితమై మనసు రామనామ రసామృతంలో ఓలలాడుతుంది. రామభక్తి యొక్క గొప్పతనం అదే. రూపంలోను, గుణాలలోనూ, ప్రవర్తనలోనూ, యుద్ధపటిమలోనూ మహా సంపన్నుడు రాముడు. అందుకే లోకాభిరాముడైనాడు.


25, ఫిబ్రవరి 2017, శనివారం

త్యాగరాజస్వామి ఉత్సవ సాంప్రదాయ కీర్తన - మేలుకో దయానిధి మేలుకో దాశరథి


ఉత్సవ సాంప్రదాయ కీర్తనలలో త్యాగరాజస్వామి తన ఇష్టదైవానికి రోజూ జరిగే వేడుకల వైభవాన్ని అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు. అందులో మేలుకొలుపు, ఆవాహనములు, సమస్త ఉపచారములు, సీతారామ కళ్యాణోత్సవము, నివేదనలు, ఉయ్యాల సేవలు,మంగళ హారతులు, రక్షా ధారణ,  పవ్వళింపు సేవలు, లాలి పాడే  కృతులు ఉన్నాయి. ఇవి మొత్తం 26 కృతులు మనకు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఈ కీర్తనల ద్వారా ఆనాటి అర్చనా విధులను తెలుసుకునే అవకాశం త్యాగరాజస్చామి మనకు కలిగించారు. ఈ ఉత్సవ సాంప్రదాయ కీర్తనలలో కొన్నింటిని మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారు పాడి చాలా ప్రచారంలోకి తీసుకు వచ్చారు. మేలుకో దయానిధీ అన్న కీర్తన వాటిలో మేలుకొలుపు కీర్తనగా పేరొందింది.

మేలుకో దయానిధి మేలుకో దాశరథి
మేలుకో దయానిధి మిత్రోదయమౌ వేళ

నారదాది మునులు సురలు వారిజభవుడిందు కళా
ధారుడు నీ సన్నిధినే కోరి కొలువ గాచినారు

వెన్న పాలు బంగారు గిన్నెలోనేనుంచినాను
తిన్నగారగించి తేట కన్నులతో నన్ను జూడ

రాజరాజాది దిగ్రజులెల్ల వచ్చినారు
రాజనీతి తెలియ త్యాగరాజ వినుత నన్ను బ్రోవ

ఈ కీర్తనలో ఆ రాముని సూర్యోదయ సమయాన మేలుకొమ్మని త్యాగరాజ స్వామి అనేక విధాల వేడుకున్నారు. "ఓ దయాసముద్రుడవైన దశరథ రామా! మేలుకో! సూర్యోదయమగుచున్నది. నారదుడు మొదలైన మునులు, దేవతలు, చతుర్ముఖ బ్రహ్మ, శివుడు మొదలైన వారు నీ సన్నిధిని కోరి నిన్ను కొలుచుటకు వేచియున్నారు.  వెన్న, పాలు బంగారు గిన్నెలలో నీ కోసం నేనుంచాను. చక్కగా వాటిని ఆరగించి తేటైన కన్నులతో నన్ను చూడుము. కుబేరుడు మొదలైన దిక్పాలకులు వచ్చారు. నీ దగ్గర రాజధర్మాన్ని నేర్చుకోవాలని వేచియున్నారు. ఓ రామా! నన్ను బ్రోచుటకు మేలుకో!" అని రాముని కోరారు.

ఏ వాగ్గేయకారుని కృతులను పరిశీలించినా వారి జీవిత గమనంతో పాటు ఆధ్యాత్మిక సోపానం వారి కృతుల ద్వారా మనకు కనబడుతుంది. త్యాగరాజస్వామి కీర్తనల్లో కూడా ఈ పురోగతి మనకు సుస్పష్టంగా తెలుస్తుంది. సగుణోపాసనలో ఉండే మాధుర్యం, ఆ పరమాత్మను జీవాత్మకు వేరుగా చూసి ఆరాధించే భక్తి, ఆ ఉపాసనలోని సేవలలో రమించే తీరు ఆయా కృతులలో మనకు కనబడుతుంది. సగుణోపాసనలో దేవతా స్వరూపాలను మూర్తులలోకి ఆవాహనం చేసి, ఉపచారములు చేసి, నివేదనలు చేసి, స్తుతించి ఆ పరమాతను కళ్లెదుట దర్శించే భావన ఎంతో మధురమైనది. ఇది సామాన్య మానవుని హృదయంలో త్వరగా నమ్మకాన్ని విశ్వాసాన్ని కలుగజేస్తుంది. ఎందుకంటే, ఈ సేవలు మన ఇంటికి ఎవరైనా మహానుభావులు వస్తే చేసే సేవలవంటివే. కాబట్టి వెంటనే మనసుతో అనుసంధానం కలుగుతుంది. పూర్వజన్మ సంస్కారాలు మరియు ఈ జన్మ కర్మ ఫలాలను బట్టి ఏదో ఒకనాడు సగుణోపాసన నుండి, ఇది కాదు, దీనిని మించినది పరమాత్మ తత్త్వం అని అవగతమై నిర్గుణోపాసన వైపు మానవుడు మరలుతాడు. అది ఆ జన్మలో కావచ్చు, మరు జన్మలో కావచ్చు. త్యాగరాజస్వామి వారు జీవితంలోని మలిభాగంలో రచించిన కీర్తనలలో కొంత నిర్గుణోపాసన కనబడుతుంది.

ఈ ఉత్సవ సాంప్రదాయ కీర్తనలన్నీ సగుణోపాసనను మూలంగా చేసుకున్నవే. ఆవాహనం, అలంకరణం, ఉపచారములు, నివేదనములు..అన్నీ ఆ విగ్రహంలో దేవతామూర్తి స్థిరుడై ఉన్నాడన్న ప్రగాఢ విశ్వాసంతో కూడినవి. స్థావర జంగమాలన్నిటా పరమాత్మ ఉన్నాడన్న మన వేదవాఙ్మయ ఘోషను సగుణోపాసన తు.చ తప్పకుండా పాటిస్తుంది. దీనిలోని  మాధుర్యం అనుభవైకవేద్యం. త్యాగరాజస్వామి ఈ అనుభవాలను తన కృతులలో వివరంగా, మనోజ్ఞంగా, భక్తిభరితంగా, భావగర్భితంగా రచించారు. మేలుకొలుపు సేవ చేసి తనను బ్రోవమని ఈ కృతిద్వారా ఆయన వేడుకున్నారు. బాలమురళిగారి గానంలో ఈ కృతి వినండి.


19, ఫిబ్రవరి 2017, ఆదివారం

నాదోపాసన - త్యాగరాజస్వామి వారి శోభిల్లు సప్తస్వర



శోభిల్లు సప్త స్వర సుందరుల భజింపవే మనసా

నాభి హృత్కంఠ రసన నాసాదులయందు 

ధర ఋక్సామాదులలో వర గాయత్రి హృదయమున 
సురభూసుర మానసమున శుభ త్యాగరాజాదులలో

శిశుర్వేత్తి పశుర్వేత్తి వేత్తి గాన రసం ఫణిః - నాదోపాసనా రసామృతాన్ని సమస్త జీవరాశులు ఆనందిస్తాయన్నది ఆర్యోక్తి.

శృతిలయలతో కూడిన సంగీతం దివ్యత్వానికి ఆలవాలం. ఓంకారం నుండి ఆవిర్భవించిన సప్తస్వరాలతో కూడిన సంగీతంలో రమించేవారు దేవతలు. నాదంతో సృష్టిస్థితిలయములు అనుసంధానమై ఉన్నాయి. నిరంతరం అనంతమైన వాహినిలా ప్రవహించే విశ్వజనీనశక్తి నాదరూపమై ఉంది. పొత్తూరి వేంకటేశ్వరరావు గారి పారమార్థిక పదకోశంలో నాదం అనే పదం అద్భుతంగా నిర్వచించబడింది. దాని ప్రకారం -  శరీరంలోని ఆత్మ మనస్సును, మనస్సు వహ్నిని, వహ్ని వాయువును ప్రేరేపించినప్పుడు వాయువు బ్రహ్మ గ్రంధియగు మూలాధారం నుంచి ఊర్ధ్వ ముఖంగా నాభి, హృదయం, కంఠం, శిరస్సు, ముఖం చేరి కలిగించే ధ్వని ‘నాదం’. బ్రహ్మ స్వరూపమైనది నాదం. నాభికి పైన హృదయ స్థానం నుంచి బ్రహ్మ రంధ్రం వరకు ధ్వనించే ప్రాణ వాయువు. ఆకాశం, వాయువు, అగ్ని అనే మూడు భూతాల నుంచి పుట్టి నాభికి పైన ధ్వనిస్తూ, ముఖంలో అతి స్పష్టంగా వ్యక్తమయ్యే వాయువు ఈ నాదం. ఇది అక్షర సత్యం.

త్యాగరాజ స్వామి ఈ నాదోపాసనలోని మహత్తును ఎన్నో కృతుల ద్వారా తెలిపారు. వాటిలో నాదతనుమనిశం శంకరం, నాదసుధారసంబిలను మరియు శోభిల్లు సప్తస్వర ఈ సందేశాన్ని సుస్పష్టం చేశాయి. ప్రణవము నుండి జన్మించిన నాదమనే అమృత రసము ఈ భువిపై నరాకృతిగా రాముడై వెలసినట్లు త్యాగయ్య తెలిపారు. వేదశాస్త్రపురాణాలకు నాదం ఆధారమని నొక్కి వక్కాణించారు. ఎందు వలన? వేదాలు ఒకరిచే రాయబడినవి కాదు. విశ్వజనీనమైన శక్తి ఆయా ఋషుల నోట శబ్దరూపమున వెలువడినవి. శబ్దమునకు మూలం ఓంకారం. అందుకే ప్రణవానికి మన సనాతన ధర్మంలో అంత ప్రాధాన్యత ఉంది. త్యాగరాజ స్వామి రాముని అవతారాన్ని నాదంతో అనుసంధానం చేశారు. ఆయన కోదండమే సప్తస్వరాలను పలికించే సాధనంగా, రాగములు బాణములుగా, నెరవులు మరియు సంగతులు స్వామి పలుకులుగా నుతించారు. అలాగే, నిరంతరం తనువంతా నాదముతో నిండిన వానిగా శివుని స్తుతించారు. శివుని సద్యోజాత, వామదేవ, అఘోర, తత్పురుష, ఈశాన అనబడే పంచముఖములనుండి సప్తస్వరములు జనించినట్లు తెలిపారు. ఇలా ఈ విశ్వమంతా నాదపూరితమై ఉన్నట్లు స్పష్టంగా మనకు అనే కృతుల ద్వారా నిరూపించారు. అటువంటి కృతే శోభిల్లు సప్తస్వర.

ఈ కృతిలో త్యాగరాజ స్వామి సప్తస్వరాలతో శోభిల్లే సుందరమైన దేవతలను నుతించాలని మనసుకు చెబుతున్నారు. ఈ సప్తస్వరాలు నాభి మొదలు, హృదయము, కంఠము, నాలుక మరియు నాసిక యందు శోభిల్లుతాయి. పైన పొత్తూరి వేంకటేశ్వర రావు గారు చెప్పిన నాదం యొక్క నిర్వచనం త్యాగరాజస్వామి వారి భావనతో ఏకీభవించినట్లే కదా? అలాగే, ఈ భూమిలో ఋగ్, సామ మొదలైన వేదములలో, గాయత్రీ మంత్ర మధ్యమున, దేవతల, ఉత్తములైన మానవుల మనస్సులలో ఈ సప్తస్వరాలు శోభిల్లుతాయని త్యాగరాజస్వామి పలికారు.

గాయకుడు భావాన్ని ఆకళింపు చేసుకొని, ఆయా దేవతా స్వరూపాన్ని సగుణ ధ్యానం చేసి, భావానికి సొంపైన రాగయుక్తంగా సప్తస్వరమేళనంగా శాస్త్రీయ సంగీత ఆలాపన చేస్తే ఆయా దేవతా రూపాలు తప్పకుండా ఆ కళాకారుని దేహంలో వసిస్తారు. అలా నిత్యం సాధన చేసిన కళాకారులు దివ్యత్వన్ని పొందుతారు. అందుకే శాస్త్రీయ సంగీతమే జీవితంగా భావించిన ఎందరో మహా కళాకారులు జీవబ్రహ్మైక్యాన్ని పొందారు. దేహాత్మ స్ఫురణల విచక్షణా జ్ఞానాన్ని నిరంతరం కలిగి స్థితప్రజ్ఞులైనారు. నాదోపాసన అంత మహత్తరమైనది. ఓంకార జనితమైన షడ్జమాది నాదములు అమృతమాలికలుగా అల్లబడి పదములకు మంత్ర సిద్ధి వంటి శక్తిని కలిగించి ఒక్కొక్క కృతి ఆధ్యాత్మిక సోపానంలో ఒక్కో మెట్టుగా ఉపకరిస్తున్నాయి. అందుకే శాస్త్రీయ సంగీత కీర్తనలు స్వర రాగ లయ భావములకు సమానమైన స్థానం ఉండి భక్తి సుగంధాన్ని అలదుకొని శాశ్వత సాఫల్యాన్ని పొందాయి. ఈ నాదోపసన యొక్క ఔన్నత్యాన్ని ఎందరో వాగ్గేయకారులు మనకు తరతరాలుగా అందిస్తున్నారు. అందరిలోకీ, త్యాగరాజస్వామి దాని మహాత్మ్యాన్ని అద్భుతంగా ఇటువంటి కీర్తనల ద్వారా మనకు వెలలేని వారసత్వ సంపదగా అందించారు.

శోభిల్లు సప్తస్వర అనే కృతి జగన్మోహిని రాగంలో కూర్చబడింది. రాగం ఈ కృతిలోని భావాన్ని చక్కగా ప్రకటితం చేస్తుంది. అలాగే, సందేశానికి ఔన్నత్యాన్ని కలుగజేస్తుంది. నాదం యొక్క గొప్పతనాన్ని తెలిపే భావానికి జగన్మోహిని వంటి గంభీరమైన రాగం చాలా సముచితం. మాయామాళవగౌళ రాగం ఈ జగన్మోహినికి జన్య రాగం. ఈ త్యాగరాజస్వామి కీర్తనను భారతరత్న బిరుదాంకిత శ్రీమతి మదురై షణ్ముఖవడివు సుబ్బులక్ష్మి గారి గాత్రంలో వినండి.

18, ఫిబ్రవరి 2017, శనివారం

సీతా దర్శనం - చూడామణి ప్రదానం



యథా హి వానరశ్రేష్ఠ దుఃఖక్షయకరో భవేత్
త్వమస్మిన్ కార్యనిర్యోగే ప్రమాణ హరిసత్తమ

ఓ వానర శ్రేష్ఠుడవైన హనుమంతుడా! రామలక్ష్మణులు ఈ నా దుఃఖాన్ని తొలగించే మహత్తర కార్యానికి ఉత్తమ సాధకుడవు నీవే.

రాఘవస్త్వత్సమారంభాన్ మయి యత్న పరో భవేత్
ఇదం బ్రూయాచ్చ మే నాథం శూరం రామం పునః పునః

నీవు చేసే యత్నముల ఫలము వలన రాముడు నన్ను విడిపించే కార్యానికి సమాయత్తమవుతాడు. నేను చెప్పిన మాటగా మళ్లీ మళ్లీ రాముని ఇలా తెలుపుము.

జీవితం ధారయిష్యామి మాసం దశరథాత్మజ
ఊర్ధ్వం మాసాన్ న జీవేయం సత్యేన అహం బ్రవీమి తే

ఓ రామా! నేను నా ప్రాణములను ఇంకొక నెల మాత్రమే నిలబెట్టుకోగలను. ఆ తరువాత ఒక్కరోజు కూడా నేను జీవించలేను. ఇది సత్యం.

రావణేన ఉపరుద్ధాం మాం నికృత్యా పాప కర్మణా
త్రాతుమర్హసి వీర త్వం పాతాలాత్ ఇవ కౌశికీం

ఓ రామ! గతంలో శ్రీమహావిష్ణువు పాతాళం నుండి ఇంద్రాదులను రక్షించినట్లు పాపాత్ముడైన రావణునిచే చెరబట్టి హింసించబడుతున్న నన్ను నీవు రక్షించాలి.

తతో వస్త్ర గతం ముక్త్వా దివ్యం చూడామణిం శుభం
ప్రదేయో రాఘవాయ ఇతి సీతా హనుమతే దదౌ

అంతట, తన చీర కొంగుముడిలో దాచుకున్న శిరోరత్నమైన చూడామణిని హనుమంతునికి అందజేసి దానిని రామునికీయవలసిందిగా కోరెను.

వాల్మీకి విరచిత శ్రీమద్రామాయణలోని సుందరకాండ 38వ సర్గలో సీతమ్మను కాంచి ఆమెకు రాముని వృత్తాంతము తెలిపి, అంగుళీయకమిచ్చి సీతకు సాంత్వనను కలిగిస్తాడు హనుమంతుడు. ఆమె హనుమంతుని స్వామి భక్తికి, కార్యకుశలతకు ఎంతో సంతోషించి అతనిని హరిసత్తముడని (కపిశ్రేష్ఠుడు), తన దుఃఖాన్ని తొలగించే కార్య సాధకుడని ప్రశంసిస్తుంది. తరువాత తను వనవాసం మునుపు శిరస్సున ధరించే రత్నాన్ని రామునికి తన ఆనవాలుగా ఇస్తుంది. శతయోజనముల జలధిని దాటి, దుర్గమమైన లంకలో ప్రవేశించి, రావణుని కలిసి, అశోక వనంలో శింశుపా వృక్షం క్రింద రాక్షసీ సమూహం మధ్య దుఃఖితయై ఉన్న సీతకు ఆనందకారకుడైనాడు. స్వామికార్యమెంతటి దుర్గమమైనా సాధించిన వీరుడు హనుమంతుడు. రావణసంహరణానంతరం సీతారామపట్టాభిషేకం సమయమున రామయ్య సీతమ్మకు ముత్యాల హారాన్నిస్తాడు. ఆ హారాన్ని అక్కడ సభాసదులలో అత్యంత తేజోవంతుడు, ధీరుడు, దక్షుడు, బుద్ధిశాలి, వినయవంతుడు, పరాక్రమవంతుడైన వానికి బహుకరించవలసిందిగా పలుకుతాడు. అప్పుడు సీతమ్మ ఎటువంటి సంకోచం లేకుండా దానిని హనుమకు బహుకరిస్తుంది.  సీతారాములకు హనుమంతునిపై గల నమ్మకం గురి తెలుపటానికి ఒక్క సన్నివేశం చాలు. అందుకే అతను శ్రేష్ఠుడు, సత్తముడు అయినాడు. భక్త శిరోమణిగా కొలువబడుతున్నాడు.

యత్ర యత్ర రఘునాథ కీర్తనం తత్ర తత్ర కృతమస్తకాంజలిం!
బాష్పవారి పరిపూర్ణ లోచనం మారుతిం నమత రాక్షసాంతకం!!

త్యాగరాజ స్వామి కీర్తనలలో లక్ష్మణుని ప్రస్తావన



అన్న రామన్నకు నీడగా నిలచి ఆయన సేవే తన జీవితంగా భావించి, అన్నను నిరంతరము సేవించిన ఆ లక్ష్మణుడిది ఏమి భాగ్యమో కదా? రాజభోగాలను వదలి, ధర్మపత్నికి దూరంగా పదునాలుగేండ్లు వనవాసానికి వెళ్లిన ఆ సౌమిత్రికి అన్న అంటే ఎంత గౌరవమో ప్రేమో రామాయణంలో ఎన్నో సందర్భాలలో మనకు సుస్పష్టంగా అవగతమవుతుంది. వనవాస నిర్ణయం, భరతుడు-రాముడు కలిసే సన్నివేశం, మాయలేడి ఘట్టం, రామ-రావణ యుద్ధం...వీటన్నిటా లక్ష్మణుడు అన్నకు వెన్నుదన్నుగా నిలిచాడు. అందుకే రామునికి సోదరుడంటే ఎంతో ప్రేమ. ఆ అన్నకు సేవలో తరించిన లక్ష్మణుని గురించి త్యాగరాజ స్వామి ఎన్నో సంకీర్తనలలో పలికారు.

శ్రీరామ జయరామ శృంగార రామయని చింతించ రాదె ఓ మనసా అన్న కృతిలో "తమి మీర పరిచర్య సేయ సౌమిత్రి మును తప మేమి చేసెనో తెలియ" అని నుతించి ఆ లక్ష్మణుని పరిచర్యల గొప్పతనాన్ని చాటారు. కంటజూడుమీ అనే కృతిలో "అలనాడు సౌమిత్రి పాద సేవ చెలరేగి సేయు వేళ సీతతో పలికి చూచినంత పులకాంకితుడై " అని రాముడు లక్ష్మణుని సేవతో ఎంత సంతోషించాడో తెలిపాడు. అలాగే కనుగొంటిని శ్రీరాముని అనే కీర్తనలో "భరత లక్ష్మణ శతృఘ్నులు కొలువ" అని కొనియాడారు. దాచుకోవలెనా దాశరథి నీ దయ అనే కృతిలో "నేమమున బరిచర్య నేర్పున బొగడు వేళ సౌమిత్రి త్యాగరాజుని మాట బల్కితే" అని ప్రస్తావించారు. వెడలెను కోదండపాణి అనే కృతిలో "సౌమిత్రితో గూడి" అని రామలక్ష్మణుల జంటను నుతించారు. ఎన్నడు జూతునో ఇనకుల తిలకుని అనే కృతిలో "ధరణిజ సౌమిత్రి భరత రిపుఘ్న వానర యూధపతి వరుడాంజనేయుడు కరుణను ఒకరు ఒకరు వర్ణింపనాదరణను బిలిచే నిను త్యాగరాజార్చిత" అని తనను కొలిచే భరత లక్ష్మణాదులను ఆ రాముడు ఎలా ఆదరించాడో తెలిపారు. పక్కల నిలబడి అనే కీర్తనలో "సుదతి సీతమ్మ సౌమిత్రి శ్రీరామునికిరుప్రక్కల నిలబడి" అని రామ వైభవాన్ని వర్ణించారు. ఇలా ఎన్నో కీర్తనలలో లక్ష్మణుని ప్రస్తావన ఉంది. మరి ఆ లక్ష్మణుడి ఘనత ఎంత గొప్పదో ఊహించండి?

నిద్రాహారాలు మాని 14 ఏళ్ల పాటు సీతారాములను వనవాసంలో సేవించి కంటికి రెప్పలా కాపాడిన వాడు లక్ష్మణుడు. స్వయంగా ఆదిశేషువు అవతారమైన లక్ష్మణుడు రాముని సగభాగం వంటి వాడు. లక్ష్మణ రేఖను ఆ రావణాసురుడు కూడా దాటలేకపోయాడు. ఒకేమారు 500 బాణాలు వేయగల విలువిద్యా నేర్పరి. సీతా వియోగంతో దుఃఖంలో ఉన్న రాముని ఓదార్చిన వాడు లక్ష్మణుడు. రామ-రావణ సంగ్రామంలో ఇంద్రజిత్తు వంటి మహావీరుని సంహరించిన ధీరుడు లక్ష్మణుడు. పుట్టుక నుండి అవతార సమాప్తి వరకు అన్న వెనుక ఉన్న వాడు ఆ లక్ష్మణుడు.

ఈ లక్ష్మణ  ప్రస్తావన కలిగిన త్యాగరాజస్వామి కృతులలో  మరో కీర్తనను పరిశీలిద్దాం.

సౌమిత్రి భాగ్యమే భాగ్యము

చిత్ర రత్నమయ శేషతల్పమందు సీతాపతిని యూచు

బాగుగ వింత రాగముల ఆలాపన సేయగ మేను పులకరించగ
త్యాగరాజ నుతుడౌ శ్రీరాముని తత్వార్ధమును పొగడి జూచే

ఆ లక్ష్మణుడు అన్నకు చేస్తున్న సేవను త్యాగరాజ స్వామి సౌమిత్రి భాగ్యమే భాగ్యము అన్న ఈ కీర్తనలో అద్భుతంగా వర్ణించారు. రత్నమణిమయమైన శేషతల్పమైన ఊయలలో ఊగే రాముని కొలిచే లక్ష్మణుని భాగ్యమే భాగ్యము అని ప్రస్తుతించారు. చెవులకింపైన రాగములను వాద్యకళాకారులు పలికించగా ఆ లక్ష్మణుని మేను పులరించిందట. ఆ శ్రీరాముని తత్త్వములను పొగడే వర్ణనలను విని, చూచి తరించే లక్ష్మణుడి ఎంత భాగ్యమో అని త్యాగరాజస్వామి పలికారు.  ఈ  కీర్తనను హైదరాబాద్ సోదరులు ఆలపించగా వినండి.

రాముని సేవాభాగ్యం పొందిన వారిలో సీతా లక్ష్మణులు, భరతుడు, శతృఘ్నుడు, హనుమంతుడు, గుహుడు, విభీషణుడు, సుగ్రీవుడు...ఇలా ఎందరో. నిరంతర సేవా భాగ్యంలో తరించిన లక్ష్మణుడు రామావతార పరిపూర్ణతకు ఎంతగానో తోడ్పడ్డాడు.

11, ఫిబ్రవరి 2017, శనివారం

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల సంకీర్తన పొడగంటిమయ్యా మిమ్ము పురుషోత్తమా


పొడగంటిమయ్యా మిమ్ము పురుషోత్తమా! మమ్మునెడయక వయ్యా! కోనేటి రాయడా!

కోరి మమ్మునేలినట్టి కుల దైవమా! చాల నేరిచి పెద్దలిచ్చిన నిధానమా!
గారవించి దప్పి దీర్చు కాల మేఘమా! మాకు చేరువ చిత్తములోని శ్రీనివాసుడా! 

భావింప గైవసమైన పారిజాతమా! మమ్ము చేవ దీర గాచి నట్టి చింతామణీ! 
కామించి కోరికలిచ్చే కామధేనువా! మమ్ము తావై రక్షించేటి ధరణీధరా! 

చెడనీక బ్రతికించే సిద్ధమంత్రమా! రోగాలడచి రక్షించే దివ్యౌషధమా! 
బడిబాయక తిరిగే ప్రాణ బంధుడా! మమ్ము  గడియించినట్టి శ్రీ వేంకటనాథుడా!

తాత్పర్యం:

ఓ పురుషోత్తముడా! నీ రూపాన్ని కాంచితిమి! మమ్ములను విడిచి వెళ్లకు ఓ వేంకటేశ్వరా!

మమ్ములను కాపాడే కులదైవమా! బాగా సాధన చేసిన పెద్దలు మాకందించిన నిధివి నీవు! ఆదరించి దప్పిక తీర్చే నల్లని మేఘాలవంటి వాడవు! మాకు దగ్గరగా చిత్తములో ఉన్న శ్రీనివాసుడవు నీవు!

తలచినంతనే మాకు దక్కే పారిజాతము నీవు! మమ్ములను కాపాడి శక్తినిచ్చే చింతామణివి నీవు! కోరినంత కోరికలను తీర్చే కామధేనువు నీవు! మాకు నీడయై రక్షించేటి ధరణీపతివి నీవు!

మేము చెడిపోకుండా బ్రతికించే సిద్ధమైన మంత్రానివి నీవు! మా రోగాలను మటుమాయం చేసి కాపాడే దివ్యమైన ఔషధము నీవు! మా వెంటే ఉండే ప్రాణ బంధువు నీవు! మమ్ములను సృష్టించిన శ్రీవేంకటనాథుడవు నీవు!

భావార్థం:

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారి సంకీర్తనలలో ఈ పొడగంటిమయ్యా ఓ ప్రత్యేకమైనది. శ్రీనివాసుని మహత్తును మూడు చరణాలలో అద్భుతంగా ఆయన వర్ణించారు. ఎందరికో కులదైవమైన ఈ శ్రీవేంకటేశ్వరుడు తన భక్తులను కాపాడుతూ కలియుగంలో మనకు రక్షగా ఉన్నాడు. ఆ భావనను ఈ సంకీర్తనలో మనకు అన్నమయ్య ఎంతో చక్కగా వివరించారు. యోగులు, సిద్ధులు, తపస్సంపన్నులు సాధనతో దర్శించిన స్వామి మన పాలిటి ఎనలేని సంపద. దాహంతో ఉన్నప్పుడు కాలమేఘంలా సమృద్ధిగా వర్షించే వానిగా శ్రీనివాసుని అన్నమయ్య మొదటి చరణంలో నుతించారు. పారిజాత వృక్షము మన పురాణాలలో చెప్పబడిన కల్పవృక్షము. అనగా మన కోరికలను తీర్చేది. భక్తితో తలచినంతనే కల్పవృక్షంలా వరములిచ్చే స్వామి ఆ శ్రీనివాసుడు. అలాగే చింతామణి కూడా. మనలను కష్టాలలో కాపాడి శక్తినిచ్చే చింతామణి ఆ వేంకటపతి. ఈ కోవకు చెందినదే కామధేనువు. స్వార్థం లేకుండా భక్తితో శరణాగతితో తలచినంతనే వాటిని సాకారం చేసే గోమాత ముక్కోటి దేవతలకు నెలవు. ఆ కామధేనువు వంటి వాడు కలియూగంలో తిరుమలలో వెలసిన స్వామి. మనలను ఎల్లవేళలా కాపాడే ఆ ధరణీపతి ఆయన. ఈ భావాన్ని ఎంతో రమ్యంగా రెండవ చరణంలో అన్నమయ్య తెలిపారు. తప్పుదారి పట్టిపోయే మానవులను సరైన మార్గంలో నడిపించి బ్రతుకు దారి చూపించే సిద్ధ మంత్రము ఆ స్వామి. మనలోని రోగాలను మాయం చేసి కాపాడే ఔషధము వంటి వాడు ఆ శ్రీనివాసుడు. ఇక్కడ రోగాలంటే దేహానికి సంబంధించినవే కాదు, మనసులోని మాలిన్యాలు కూడా. భక్తుల కోసం అలసిపోకుండా వారి వెంటే ఉండి రక్షించే ప్రాణబంధువు ఆ స్వామి. ఈ సృష్టి స్థితికి కారణమైన వాడు ఆ శ్రీవేంకటపతి. ఈ విధంగా మూడవ చరణంలో స్వామిని భవరోగ వైద్యునిగా, ప్రాణబంధువుగా, పరమాత్మగా ప్రస్తుతించారు అన్నమయ్య.

కలియుగంలో శ్రీవేంకటేశ్వరుని వైభవాన్ని, మహాత్మ్యాన్ని  అన్నమాచార్యుల వారు ఆయన వేల సంకీర్తనల ద్వారా మనకు అనుభవపూర్వకంగా దార్శనికుడై అందించాడు. అందుకే ఆయన సంకీర్తనలు ఏవో మామూలు పాటలు కావు. అవి మంత్రసమానమైనవి. వాటిలోని భావాన్ని అర్థం చేసుకుంటే మనలోని మాలిన్యాలను తొలగించుకొని మనలోనే ఉన్న స్వామిని కనుగొనేందుకు అవి అద్భుతమైన సాధనాలు. శ్రీగురుభ్యో నమః.

ఈ సంకీర్తనను అన్నమాచార్యుల వారి సంకీర్తనా సారాన్ని మనకు అందించే సేవను హైదరాబాదులోని అన్నమాచార్య భావనా వాహిని ద్వారా ముడున్నర దశాబ్దాల నుండి నిస్స్వార్థంగా అందిస్తున్న డాక్టర్ శోభారాజు గారి గాత్రంలో మోహనరాగంలో వినండి. ఈ సంకీర్తనను అన్నమయ్య చిత్రంలో బాలసుబ్రహ్మణ్యం గారు చాలా భావపూరితంగా పాడారు. 

శంకరభగవత్పాద విరచిత హనుమద్ పంచరత్న స్తోత్రం


వీతాఖిలవిషయేచ్ఛం జాతానందాశ్రుపులకమత్యచ్ఛమ్
సీతాపతి దూతాద్యం వాతాత్మజమద్య భావయే హృద్యమ్

తరుణారుణముఖకమలం కరుణారసపూరపూరితాపాంగమ్
సంజీవనమాశాసే మంజులమహిమానమంజనాభాగ్యమ్

శంబరవైరిశరాతిగమంబుజదళ విపులలోచనోదారమ్
కంబుగళమనిలదిష్టం బింబజ్వలితోష్ఠమేకమవలంబే

దూరీకృతసీతార్తిః ప్రకటీకృతరామవైభవస్ఫూర్తిః
దారితదశముఖకీర్తిః పురతో మమ భాతు హనుమతో మూర్తిః

వానరనికరాధ్యక్షం దానవకులకుముదరవికరసదృశమ్
దీనజనావనదీక్షం పవనతపః పాకపుంజమద్రాక్షమ్

ఏతత్పవనసుతస్య స్తోత్రం యః పఠతి పంచరత్నాఖ్యమ్
చిరమిహ నిఖిలాన్భోగాన్భుంక్త్వా శ్రీరామభక్తిభాగ్భవతి

అన్ని కోరికలను జయించిన వాడు, ఆనందబాష్పాలతో రామభక్తి సామ్రాజ్యంలో పులకించే వాడు, అత్యంత నిర్మలమైన వాడు, రామదూత అయిన వాయుపుత్రుని నా హృదయములో ధ్యానిస్తున్నాను.

ఎర్రని సూర్యుని వంటి ముఖ కమలము కల వాడు, కరుణారసమును కన్నుల నిండా కలిగిన వాడు, సంజీవనితో ప్రాణాలను నిలిపే వాడు, మంజుల మహిమాన్వితుడైన అంజనీ వరపుత్రుని నేను తలచుచున్నాను.

మన్మథుని బాణముల కన్నా వేగవంతుడు, వికసించిన కలువల వంటి కన్నులలో కరుణ కలిగిన వాడు, శంఖము వంటి మంచి ఆకృతితో కంఠం కలవాడు, వాయుదేవునకు ప్రియుడు, ఎర్రని దొండపండు వలె ప్రకాశించే పెదవులు కలిగిన హనుమంతుని నేను శరణు కోరుచున్నాను.

సీత ఆర్తిని దూరం చేసిన వాడు, రామ వైభవానికి స్ఫూర్తికారకుడు, దశముఖ రావణుని కీర్తిని పటాపంచలు చేసిన వాడు అయిన హనుమంతుని రూపము నా ఎదుట నిలచు గాక.

వానర సమూహానికి నాయకుడు, రాక్షససమూహమనే తెల్లకలువల పాలిట సూర్యకిరణముల వంటి వాడు (తెల్ల కలువలు రాత్రి విరిసి సూర్యకిరణాలకు వాడిపోతాయి), దీనజనులను కాపాడే దీక్షలో ఉన్నవాడు, వాయుదేవుని తపః ఫల సంపన్నుడు అయిన హనుమంతుని దర్శిస్తున్నాను.

పంచరత్నమనే ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించిన వారు ఇహములో సమస్త భోగభాగ్యములను పొంది శ్రీరామభక్తి అనే పరభాగ్యమును పొందెదరు.

శంకరభగవత్పాద విరచిత హనుమద్ పంచరత్న స్తోత్రాన్ని బొంబాయి సోదరీమణులు సరోజ-లలిత ఆలపించగా వినండి

6, ఫిబ్రవరి 2017, సోమవారం

మేఘ సందేశం - దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి సుందర కవితావేశం

మేఘ సందేశం (దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి)
=============================



ఉదయగిరిపైన అదిగొ గగనాన
కదలె దినరాజు తేరు
ఒదిగి చిరుగాలి నిదుర తెర జారి
కదలె గోదారి నీరు

ఏ సీమల ఏమైతివో ఏకాకిని నా ప్రియా
ఏలాగీ వియోగాన వేగేనో నా ప్రియా
ఏలాగీ మేఘమాసమేగేనో ప్రియా ప్రియా ప్రియా
గడియ గడియ ఒకశిలయై కదలదు సుమ్మీ
ఎదలోపల నీ రూపము చెదరదు సుమ్మీ
పడిరావాలంటే వీలుపడదు సుమ్మీ వీలుపడదు సుమ్మీ!

ఊపి ఊపి మనసునొక్కొక్క వేదన 
కావ్యమౌను మరియు గానమౌను
నేటి బాధ నన్ను మాటాడగానీని
ప్రళయమట్లు వచ్చి పడియె పైని

దారులన్నియు మూసె దశదిశలు ముంచెత్తె
నీరంధ్ర భయదాంధకార జీమూతాళి
ప్రేయసీ ప్రేయసీ వెడలిపోయితివేల
ఆ అగమ్య తమస్వినీ గర్భ కుహరాల

లోకమంతా పాకినవి పగటి వెలుగులు
నాకు మాత్రం రాకాసి చీకట్ల మూలుగులు రాకాసి చీకట్ల మూలుగులు

ఎపుడు నీ పిలుపు వినబడదో
అపుడు నా అడుగు పడదు
ఎచ్చటికో పయనమెరుగక
ఎందుకో వైనమందక నా అడుగు పడదు

అది ఒకానొక మలిసందె ఎదుట గౌతమీ నది
ఇరు దరులొరసి మింటి చాయలను నెమరు వేసుకొనుచు సాగినది
అపుడు అపుడే కలిగె నాకొక్క దివ్యానుభూతి కలిగె నాకొక్క దివ్యానుభూతి

శూన్యాకాశము వలె చైతన్య లవము లేని బ్రతుకు దారుల
శోభానన్యంబు ఒక శంపాలత కన్యక తొలివలపు వోలె కాంతులు నించెన్ 

అంతరాంతరమున వింత కాంతి నిండి
ఊహలకు రెక్కలొచ్చి ప్రత్యూష పవన లాలనమునకు విచ్చు సుమాల వోలె
అలది కవితలు వెలువడె 

అంతలోన 

కనుమొరగి చనె మెరపు చీకటులు మిగిలె
అపుడు ఎలుగెత్తి పిలిచినాను
అపుడు దారి తెలియక వెలుగు కొరకు రోదించినాను రోదించినాను
వెదకి వెదకి వేసారితి వెర్రినైతి

ఆశలు రాలి ధూళి పడినప్పుడు
గుండెలు చీల్చు వేదనావేశము వ్రేల్చినప్పుడు
వివేకము గోల్పడి సల్పినట్టి 
ఆక్రోశము రక్తబిందువులలో రచియించితి నేను 
మేఘసందేశము రూపుదాల్చెనది నేడు
ఇది ఏమి మహా కవిత్వమో 

శోకమొకటియె కాదు సుశ్లోకమైన కావ్యమునకు జీవము పోయె
కరుణ ఒకటె కాదు రసము జీవితము నా కవికి వలయు ఎన్నో వివిధానుభూతులు ఎడద నిండ 

నా అన్వేషణ ఎన్నడేన్ సఫలమై నా మన్కియే పూవులున్ 
కాయల్ పండ్లును నిండు నందనముగా నైనన్ వ్యథావేదనల్ 
మాయంబై సుఖ శాంత జీవనము సంప్రాప్తించి పూర్ణుండనై 
వ్రాయంజాలుదు స్వానుభవ దివ్య కావ్య సందోహమున్

అద్భుత కావ్యకన్యకను ఆవిష్కరించగలిగిన శక్తి, సరస్వతీ అనుగ్రహం కేవలం దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి గారికి దక్కింది. మేఘ సందేశం చిత్రంలో ప్రకటితమైన ఈ భావ గంగా ప్రవాహం ఆ చిత్రానికి వన్నె తెచ్చింది. రమేష్ నాయుడు గారి సంగీతం, ఏఎన్నార్ గారి అద్భుతనటనా కౌశలం భావకవి మనోవేదనను పరిపూర్ణం చేశాయి. ఏమి పద ప్రయోగం? ఏమి భావావేశం? ఏమి మనోగతం? ఏమి లయబద్ధమైన భావ రసగంగాప్రవాహం? రాగమాలికగా రమేష్ నాయుడు గారు కృష్ణశాస్త్రి గారి కావ్యకన్యకకు ప్రాణం పోస్తే పద్మవిభూషణ్, పద్మభూషణ్, పద్మశ్రీ బిరుదులతో అలంకరించబడిన సరస్వతీ పుత్రుడు కేజే యేసుదాసు గారు ఎంతో అద్భుతంగా గానం చేసి కావ్యకన్యకను శాశ్వతం చేశారు. నిన్న రాత్రి 10:00 నుండి 11:00 వరకు ఎఫ్.ఎం రేడియోలో దేవులపల్లి వారి జీవిత విశేషాలు ప్రసారమైనాయి, అందులో భాగంగా ఈ కావ్యకన్యకను విన్నప్పుడు తెలుగుదనం రోమాంచమై నాలో అణువణువు జాగృతమైంది. భావావేశంతో కన్నీళ్లు రాలాయి. నిజంగా దేవులపల్లి, యేసుదాసు,రమేష్ నాయుడు, అక్కినేని వంటి కళామతల్లి ముద్దుబిడ్డలకు జన్మనిచ్చి భరత భూమి ధన్యత పొందింది. మీరు కూడా  వీరి అపూర్వ కలయికలో ఆవిష్కరించబడిన మేఘసందేశ కావ్య కన్యకను విని ఆనందించండి. కృష్ణశాస్త్రి గారి భావౌన్నత్యాన్ని ఆస్వాదించండి.

5, ఫిబ్రవరి 2017, ఆదివారం

హిమాచల తనయ - శ్యామశాస్త్రుల వారి ఆనందభైరవి వైభవం


కర్ణాటక సంగీత త్రిమూర్తులుగా ప్రసిద్ధి పొందిన సమకాలీకులు కాకర్ల త్యాగరాజు, శ్యామశాస్త్రి, ముత్తుస్వామి దీక్షితులు. శ్యామ శాస్త్రులు వీరి మువ్వురిలో పెద్దవారు. ఈయన సంగీతానికి పుట్టిల్లైన తంజావూరు దగ్గరి తిరువారూరులో విశ్వనాథ అయ్యరు, వేంగలక్ష్మి దంపతులకు 1762 (కొన్ని మూలాల్లో 1763గా ఉంది) జన్మించాడు. వేంకటసుబ్రహ్మణ్య అయ్యరుగా నామకరణం చేయబడినా, శ్యామకృష్ణ అన్న ముద్దు పేరుతో పిలువబడ్డాడు.వీరి కులదైవము తంజావూరులో ఉన్న బంగారు కామాక్షీ దేవి. శ్యామకృష్ణులు పసిప్రాయంలోనే తెలుగు, సంస్కృతము, తమిళ భాషలలో ప్రావీణ్యం సంపాదించారు. చిన్నతనంలోనే నారదులు ఈయనపై అనుగ్రహించి సంగీతస్వామి అనే సన్యాసి రూపంలో వీరి ఇంటికి వచ్చి, ఈ బాలునిలో ఉన్న దైవత్వాన్ని గుర్తించి, శ్యామకృష్ణునికి సంగీత జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తారు. తంజావూరు శరభోజీ మహారాజు మన్ననలు పొందినా శ్యామశాస్త్రులు పెద్దగా శిష్యవారసత్వాన్ని సమకూర్చుకునే ఆసక్తి చూపలేదు.


శ్యామశాస్త్రులు త్యాగరాజస్వామి, ముత్తుస్వామి దీక్షితుల వలెనే అనేక క్షేత్రాలను దర్శించి అక్కడ వెలసిన దేవతా స్వరూపాలను నుతించారు. మదురై మీనాక్షి, తంజావూరు బంగారు కామాక్షిలపై శ్యామశాస్త్రులు ఎన్నో కీర్తనలు రచించారు. అలాగే, తంజావూరు బృహదీశ్వరుని నాయికయైన బృహన్నాయకీ దేవిపై ఆనందభైరవిలో 'హిమాచల తనయ బ్రోచుటకిది మంచి సమయము', మధ్యమావతిలో 'బృహన్నాయకి నన్ను బ్రోవు వేగమే' వంటి అద్భుతమైన కీర్తనలను రచించారు. ఆనందభైరవి ఆయనకు ప్రాణప్రదమైన రాగం. ఆ ఆనందభైరవిలో ఆయన విశేషమైన కృతులను రచించారు. వాటిలో బాగా ప్రచారం పొందినది 'హిమాచల తనయ బ్రోచుటకిది మంచి సమయము రావే' అన్న కృతి. దానిని పరిశీలిద్దాం.

హిమాచల తనయ! బ్రోచుటకిది మంచి సమయము రావే అంబా!

కుమార జననీ సమానమెవరిలను!! మానవతి! శ్రీ బృహన్నాయకి!

సరోజముఖి! బిరాన నీవు వరాలొసగుమని నేను వేడితి!
పురారి హరి సురేంద్రనుత! పురాణి! పరాముఖమేలనే తల్లి!

ఉమా! హంసగమా! తామసమా? బ్రోవ దిక్కెవ్వరు? నిక్కముగ
ను మాకిపుడభిమానము చూపు! భారమా? వినుమా దయతోను!

సదా నత వరదాయకి! నిజ దాసుడను! శ్యామక్రృష్ణ సోదరి
గదా! మొర వినవా!! దురిత విదారిణి! శ్రీ బృహన్నాయకి!

ఆది పరాశక్తి రూపమైన బంగారు కామాక్షి సాక్షాత్కారం పొందిన వాగ్గేయకారులు శ్యామశాస్త్రి. అందుకే అమ్మతో సంభాషణలు, ప్రశ్నించే ధోరణి, శరణాగతి మొదలైన అనేక భావనలను ఆయన తన కృతులలో వ్యక్త పరచారు. హిమవంతుని పుత్రిక అయిన పార్వతీ దేవిని ఈ కృతిలో తన మొరలు విని కాపాడుమని వేడుకుంటున్నారు. కుమారస్వామి తల్లి అయిన ఆ పార్వతీదేవికి ఈ విశ్వంలో సమానమెవరు అని నుతించారు. తంజావూరు బృహదీశ్వరాలయం వెళితే అక్కడ అమ్మ బృహన్నాయకిగా దర్శనమిస్తుంది. ఆ తల్లిని ఈ కృతిలో శ్యామశాస్త్రుల వారు పలుమార్లు ప్రస్తావించారు. "కలువవంటి ముఖము గల అమ్మవు, నిన్ను త్వరగా వరములివ్వమని వేడుకున్నాను, శివుడు, విష్ణువు, ఇంద్రులచే నుతించబడిన అమ్మవు, పురాణములలో చెప్పబడిన తల్లివి, నావైపు కరుణతో కూడిన చూపులనెందుకు ప్రసాదించవు" అని ప్రశ్నించారు. "ఓ పార్వతీ దేవి! హంసలా నడిచే తల్లీ! నాపై కోపమా? నువ్వు తప్ప నన్ను బ్రోచే దిక్కెవ్వరు? నిశ్చయముగా నాపై అభిమానము చూపుము తల్లీ! నేనొక భారమా నీకు, నా మొరలను దయతో వినుము" అని వేడుకున్నారు. "వేడుకునే వారికి ఎల్లప్పుడూ వరాలనొసగే తల్లివి! నీ నిజదాసుడను నేను. నువ్వు నల్లనయ్య శ్రీకృష్ణుని సోదరివి కదా! నా మొర వినవా! మా కష్టాలను తొలగించే బృహన్నాయకీ!" అని ప్రస్తుతించారు.

శ్యామశాస్త్రుల వారి సాహితీ వైభవంలో ఆధ్యాత్మికత, తెలుగుదనం గుబాళిస్తాయి. ఇవే ఆయన రచనలకు ఓ ప్రత్యేకతనించ్చి సంగీత త్రయంలో ఒక్కరిగా నిలిచేలా చేశాయి. ఆనందభైరవి రాగం సప్తస్వర సంపూర్ణమై వినేవారికి ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది. ఈ రాగానికి ప్రాణం పోసి ప్రాచుర్యానిచ్చింది శ్యామశాస్త్రుల వారే. ఈ రాగానికి రోగాలను నియంత్రించే అపూర్వమైన శక్తి ఉందని సంగీత వైద్యశాస్త్ర నిపుణుల పరిశోధనలు తెలుపుతున్నాయి. రక్తపోటు, కృంగుబాటు మొదలైన రుగ్మతల నియంత్రణకు ఈ రాగం ఉపయోగకరమని వారి అభిప్రాయం. మాధుర్య ప్రధానమైన ఈ రాగం ఆనందదాయకమై సంతృప్తిని కలుగుజేస్తుందని వారి నమ్మకం. వివాహాలలో శుభకరంగా ఈ రాగాన్ని ఆలపించటం ఓ సాంప్రదాయం. ఎన్నో చలన చిత్ర గీతాలు కూడా ఆనందభైరవి రాగంలో వచ్చాయి. శ్యామశాస్త్రి వారిదే మరో రచన మరి వేరే గతి యెవరమ్మా అన్న కీర్తన ఈ ఆనందకరమైన భావనతోనే మనసును ఆహ్లాదపరచేలా ఉంటుంది. అందుకే ఆనందభైరవి అనగానే శ్యామశాస్త్రి వారు గుర్తుకు వస్తారు. ఈ కృతిని సౌమ్య గారి గాత్రంలో వినండి.

4, ఫిబ్రవరి 2017, శనివారం

నీ చరణ కమలాల నీడయే చాలు - సినారె మధుర గీతం


సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి గారి పాటల్లో తెలుగుదనం యొక్క ప్రస్థానం అలా అలా మృదుమధుర పద సోపానంలా ఉంటుంది. లలితమైన పదాలు, మాధుర్యభరితమైన పదజాలాలు, మనసును హత్తుకునే భావాలు ఆయన పాటల ప్రత్యేకత. 1967లో విడుదలైన శ్రీకృష్ణావతారం అనే పౌరాణిక తెలుగు చలన చిత్రంలో అన్న ఎన్‌టీఆర్ గారు మరో మారు కృష్ణునిగా నటించి ప్రజలను మురిపించారు. చాలా పెద్ద విజయం సాధించిన ఆ చిత్రంలో నారాయణ రెడ్డి గారు "నీ చరణ కమలాల" అనే గీతం కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది.

స్వామి ఇష్ట సఖుల మనోభావనలను, ఆయనకు వారిపై గల మనోహరమైన ప్రేమను ఈ గీతం ప్రతిబింబిస్తుంది. లీలమ్మ, ఘంటసాల మాష్టారు గళాల్లో ఈ పాట వింటునే ఆహా అబ్బా అని మనసు తేలిపోతుంది. స్వామిని ఆరాధించే సఖుల హృదయావిష్కరణ, స్వామికి వారిపై గల అనన్యమైన ప్రేమను ఈ గీతం మరో మారు మనకు తెలియజేస్తుంది. పరమాత్మ పూర్ణావతార స్వరూపమైన స్వామి పాదాల నీడ ఉంటే చాలు అనే చెలి భావన, చెలి కన్నుల్లో ఆరాధనగా తానుంటే చాలు అనే స్వామి భావన నిజంగా ప్రేమకు నిర్వచనం. ఇక్కడ స్వామి చరణాలు కమలాలే, ఆమె కన్నులు కూడా కమలాలే...అదీ నారాయణ రెడ్డి గారి ప్రత్యేకత. ఒకే పదాన్ని సారూప్యతకు ఉపయోగించి భిన్నమైన భావనలను వ్యక్తపరచే సాహితీ ఔన్నత్యం కల్గిన కవి ఆయన.

గీతంలో ఎంత లలితమైన శృంగారం ఉంది కదా? లేతమోవి చిగురుతో తనను మురళిగా మలచి అనురాగపు రాగాలు పలికించి ప్రేమ మధువును ఒలికించమని చెలి వేడుకుంటే, ముఖములో కనబడని, మురళిలో వినిపించలేని రాగాలను పలికిస్తాను, మధురమైన అనురాగాని చిలికిస్తాను అని స్వామి పలకటం ప్రేమ ఎంత మధురం అన్న భావనను కలిగిస్తుంది. ఆయన ప్రేమ అనే వనంలో తనకు స్థానం ఉంటే చాలు ఇంక నందనవనాలు ఎందుకని చెలి పలికితే, ఆకాశమంత విశాలమైన ఆమె హృదయంలో తానుంటే చాలు ఇంక బృందావనాలెందుకు అని స్వామి పలుకుతాడు.

స్వామి పత్నులలో రుక్మిణి పట్టమహిషి. ఆమె ప్రేమలో భక్తి ఉంది, శరణాగతి ఉంది. పరిపూర్ణమైన ప్రేమమూర్తి రుక్మిణి. ఆమె భావనలను వ్యక్తపరచటానికి తులసీదళాలను మించినవేముంటాయి. పవిత్రమిన ఆ దళాలతో పూజించి, ప్రేమను అందించి, పులకించే ఆమె భక్తిపూరితమైన ప్రేమను నారాయణ రెడ్డి గారు రెండవ చరణంలో ఆవిష్కరించారు. మరి ఆమె భక్తికి, ప్రేమకు సంతుష్టుడైన స్వామి ఎలా స్పందించాడు? పూజలను స్వీకరించి, పులకింతలు అందించి, తాను లోలోపల గానం చేస్తానని, ఆమె హృదయంలో నివసిస్తానని చెప్పాడు. కృష్ణ ప్రేమ సామ్రాజ్యం యొక్క గొప్పతనాన్ని ఈ గీతం మనోజ్ఞంగా చాటింది. టీవీ రాజు గారి సంగీతంలో నేపథ్య గాయనీ గాయకులు ఈ యుగళ గీతాన్ని అజరామరం చేశారు.

నీ చరణ కమలాల నీడయే చాలు
ఎందుకోయీ స్వామి బృందావనాలు
నీ నయన కమలాల నేనున్న చాలు
ఎందుకే ఓ దేవి నందనవనాలు

నును మోవి చివురుపై నను మురళిగా మలచి పలికించరా! పలికించరా మధువులొలికించరా!
మోవిపై కనరాని మురళిలో వినలేని రాగాలు పలికుంతునే! మధురానురాగాలు చిలికింతునే!
నీ ప్రణయవనిలోన నేనున్న చాలు
ఎందుకోయీ స్వామీ నందనవనాలు
నీ హృదయ గగనాన నేనున్న చాలు
ఎందుకే ఓ దేవి బృందావనాలు

తులసీదళాలలో తొలివలపులందించి పూజింతునా! స్వామి పులకింతునా!
పూజలను గ్రహియించి పులకింతలందించి లోలోన రవళింతునే! ఓ దేవి నీలోన నివసింతునే!
నీ చరణ కమలాల నీడయే చాలు
ఎందుకోయీ స్వామీ బృందావనాలు
నీ నయన కమలాల నేనున్న చాలు
ఎందుకే ఓ దేవి నందనవనాలు
నీ ప్రణయవనిలోన నేనున్న చాలు
ఎందుకోయీ స్వామీ నందనవనాలు

స్త్రీవాదులూ - సతులు పాదసేవ అన్న భావన పురుషాహంకారాన్ని నిరూపించదు. ఎన్నో సార్లు ప్రేమలో భార్యభర్తలకు ఒకరిపట్ల మరొకరికి దివ్యమైన భావనలు కలిగి వారి పట్ల ఆరాధనా భావంతో నమస్కరిస్తారు, పాదసేవ చేస్తారు. కాబట్టి నేను దీన్ని పురుషాహంకారంగా అంగీకరించను. కాకపోతే, భార్య పట్ల గౌరవం, నమ్మకం, విశ్వాసం, ప్రేమ లేని చోట ఇది కోరుకోవటం తప్పకుండా పురుషాహంకారమే. 

1, ఫిబ్రవరి 2017, బుధవారం

వీణావాదిని వరదే వరదే - సూర్యకాంత త్రిపాఠీ గీతం


వీణావాదిని వరదే వరదే
ప్రియ స్వతంత్ర రవ అమృత మంత్ర నవ భారత్ మే భర్ దే

కాట్ అంధ్ ఉర్ కే బంధన్ స్తర్
బహా జనని జ్యోతిర్మయ్ నిర్ఝర్
కలుషభేద తమ హర్ ప్రకాశ్ భర్
జగ్‌మగ్ జగ్ కర్ దే!

నవ గతి నవ లయ తాళ ఛంద్ నవ
నవల్ కంఠ్ నవ జలద మంద్ర రవ
నవ నవ కే నవ విహగ్ బృంద్ కో
నవ పర నవ స్వర్ దే

కవి పరిచయం:

ఈ పాట మహాకవి సూర్యకాంత త్రిపాఠీ (నిరాలా) గారు రచించింది. 1896వ సంవత్సరం ఫిబ్రవరి 21న బెంగాలులోని మిద్నాపూర్‌లో జన్మించారు. విశ్వకవి రవీంద్రులు, రామకృష్ణ పరమహంస, స్వామి వివేకానందుల ప్రభావం వీరిపై చాలా ఉంది. ఈయన ఆంగ్లము, హిందీ, బెంగాలీ మరియు సంస్కృత భాషలలో పండితుడు. కవితలు, నవలలు, కథలు, కథానికలు, వ్యాసాలు, గీతాలు, అనువాదాల రూపంలో ఎన్నో అద్భుతమైన రచనలు చేశారు. సామాజిక అన్యాయాలపై పోరాడారు. వేదాంతాన్ని, దేశభక్తిని, పర్యావరణాన్ని, మానవతావాదాన్ని కలబోసి రచనలు చేశారు. జైశంకర్ ప్రసాద్, సుమిత్రానందన్ పంత్, మహాదేవి వర్మ, హరివంశరాయ్ బచ్చన్, రాంధారి సింగ్ దినకర్, మఖన్‌లాల్ చతుర్వేది, నరేంద్ర శర్మ మొదలైన ఛాయావాద కవుల సమూహంలో ఆయనకు ప్రత్యేక స్థానముంది. ఈయన కవితలను డేవిడ్ రూబిన్ అనే ఆంగ్ల రచయిత అనువదించారు. 1961వ సంవత్సరం అక్టోబరు 15న ఈయన అలహాబాదులో పరమపదించారు.

భావం:

ఓ సరస్వతీ దేవి! మాకు వరములిమ్ము. అమృతతుల్యమైన, ప్రియమైన స్వాతంత్య్ర రవాన్ని నవ భారతావనిలో నింపుము!

మా హృదయాలలో నెలకొన్న అంధకారమనే బంధనాలను ఖండించి జ్యోతిప్రకాశాన్ని ప్రవహింప జేయుము. భేదభావమనే కలుషాన్ని, మాలోని తమస్సును తొలగించి ప్రకాశాన్ని నింపి ఈ విశ్వాన్ని తేజోమయము కావించుము. ఈ నూతన భువిపైని పక్షులకు (ప్రజలకు) కొత్త గతులను, రాగాలను, ఛందములను, కొత్త పదములను, గళములను, క్రొత్త గీతాలనే మేఘాలను, క్రొంగొత్త స్వరాలను ప్రసాదించుము.

చదువుల తల్లి సరస్వతిని మహాకవి మనలోని తమస్సులను, కలుషాలను తొలగించి కొత్త భావనలను, జ్ఞానజ్యోతిని, నూతన స్వరరాగలయాది ప్రవాహాలను ప్రసాదించాలని వేడుకుంటున్నారు. ఆయన భావనలకు అనుగుణంగా భక్తిని, జాతీయతను, ఈ గీతంలో కనబరచారు కవి. ఈ గీతాన్ని ఎందరో ప్రముఖులు గానం చేశారు. అన్నిటిలోకి భారతరత్న భీంసేన్ జోషీ గారు గానం చేసింది ఉత్తమం. ఆ ఆడియో/వీడియో అంతర్జాలంలో ఎక్కడా దొరకలేదు. యూట్యూబులో ఉన్న ఆలాపన విని ఆనందించండి. ఇంతటి అద్భుతమైన రచన చేసిన మహాకవికి ఈ శ్రీపంచమి సందర్భంగా పాదాభివందనాలు.


28, జనవరి 2017, శనివారం

వినరో భాగ్యము విష్ణు కథ - అన్నమాచార్యుల వారి హరికథా సుధ


వేదవ్యాసుల వారు పరమాత్మ లీలలను ప్రపంచానికి తెలియజేయటానికి, ఆయన భక్తుల అనుభవాలను, వారి భక్తి యొక్క గొప్పతనాన్ని తెలియజేయటానికి భాగవతామృతాన్ని మనకు అందించారు. ఆ గాథలను వాగ్గేయకారులు కుడా మనకు తమ సంకీర్తనల ద్వారా తెలియజేశారు. మన తెలుగు గడ్డపై పుట్టిన వాగ్గేయకారులలో అగ్రగణ్యులైన తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారి సంకీర్తనలలో భగవంతుడు, భక్తులను ప్రస్తవిస్తూ అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని అందించేవి ఎన్నో ఉన్నాయి. వాటిలో ఒకటి వినరో భాగ్యము విష్ణు కథ.

వినరో భాగ్యము విష్ణు కథ
వెనుబలమిదివో విష్ణు కథ 

ఆది నుండి సంధ్యాది విధులలో
వేదంబైనది విష్ణుకథ
నాదించేనిదే నారదాదుల చే
వీధి వీధులనే విష్ణుకథ

వదలక వేద వ్యాసులు నుడివిన
విదిత పావనము విష్ణుకథ
సదనంబైనది సంకీర్తనై
వెదకిన చోటనే విష్ణుకథ 

గొల్లెతలు చల్లలు గొన కొని చిలుకగ
వెల్లివిరియాయె విష్ణుకథ
ఇల్లిదే శ్రీవేంకటేశ్వరు నామము
వెల్లి గొలిపెనీ విష్ణుకథ


విష్ణు కథలు వినటమనేది ఓ భాగ్యము. ఈ విష్ణు కథ వెనుబలము. యుగయుగాలుగా సంధ్యావందనం మొదలైన నిత్యవిధులలో వేదముగా చెప్పబడింది విష్ణు కథ. నారదుడు మొదలైన హరి భక్తాగ్రగణ్యుల నోట వీధి వీధుల ఈ విష్ణు కథ నాదమై నిలిచింది. గట్టి సంకల్పంతో వేదవ్యాసుల వారు పలికిన పావన చరితము ఈ విష్ణు కథ. సంకీర్తనలను నిలయంగా చేసుకున్నది ఈ విష్ణు కథ. గోపికలు వెన్న కోసం మజ్జిగను చిలికే సమయంలో ఈ విష్ణు కథ వారి నోట వెల్లి విరిసింది. ఇక్కడ తిరుమలలో వెలసిన శ్రీవేంకటేశ్వరుని నామాన్ని ప్రకాశింపజేసింది   విష్ణు కథ. 

ఈ కీర్తనను పరిశీలిస్తే ఓహో, ఇంతమంది చేత చెప్పబడింది, కాబట్టి తప్పకుండా విష్ణు కథ మహత్తును చాటేది అనిపించినా, ప్రతి చరణంలో అంతరార్థం నిగూఢమై ఉంది. జీవాధరమైన వాడు విష్ణుమూర్తి. అనగా సృష్టి యొక్క స్థితికి కారకుడు. మన శరీరానికి వెన్ను పూస ఎలాంటిదో ఈ విశ్వానికి శ్రీహరి అలాంటి వాడు అని పల్లవిలోనే చెప్పక చెప్పారు అన్నమాచార్యుల వారు. విశ్వంలోని కణకణములోనూ అణువణువైన వాడు విష్ణువు. అలాగే, సంధ్యాది విధులలో వేదంగా చెప్పబడింది విష్ణు కథ అన్నారు. సంధ్యావందనమనేది ఎంత ముఖ్యమైన విధో మనకు సనాతన ధర్మ ప్రవక్తలు చెబుతూనే ఉంటారు. అన్నమాచార్యులు వారు దానిని మరింత ప్రభావవంతంగా చెప్పారు. ఈ విధిలో కేశవ నామాలతో కూడిన ఆచమనము అంశం. దేహములోని వివిధ భాగములలో నివసించే శ్రీహరి అంశలను ప్రస్తావించే ఈ విషయాన్ని అన్నమాచార్యుల వారు మొదటి చరణంలో పలికారు. ఈ విశ్వానికి జాగృతమైన శక్తిని అందించే సంధ్యావందన విధిలో విష్ణు కథ నిబిడీకృతమై ఉందని మనకు తెలిపారు. అలాగే నారదుడు విష్ణు భక్తులలో శ్రేష్ఠుడు. నిరంతర హరినామ స్మరణతో ఆయన మహిమలను ముల్లోకాలకు చాటే మహర్షి ఆయన. ఆయన నోట పలుకబడిన గాథలు జీవరాశి ఉత్థానానికి సోపానాలు. కలియుగంలో నామస్మరణమే ముక్తికి మార్గం అన్నది ఆర్యోక్తి. అందుకే నారదుని పేరు ప్రస్తావించి ఆ మార్గం యొక్క ప్రాముఖ్యతను చాటారు అన్నమాచార్యుల వారు. 

భాగవతం యొక్క లక్ష్యం భగవంతుని నమ్ముకొని ఉన్నత గతులను పొందిన వారి విశేషాలను తెలుపటంతో పాటు లీలావేష్టితమైన విష్ణుమాయను, దానికి సృష్టిస్థితిలయములలో గల స్థానాన్ని మనకు తేటతెల్లం చేయటం కూడా. ఎప్పుడైతే మనకు సృష్టి రహస్యం అవగతమవుతుందో అప్పుడు మనకు భవబంధనాలు దూరమవుతాయి. మనమెవరమో ఎందుకు జన్మించామో ఎలా జీవించాలో అర్థమవుతాయి. జీవన్ముక్తి లభిస్తుంది. భక్తి, శరణాగతితో కష్టాల కడలి ఎలా దాటగలమో తెలిపేవి భాగవత గాథలు. వేదవ్యాసుల వారు ఈ లక్ష్యాన్ని శ్రీమద్భాగవతం ద్వారా ఉత్తమోత్తమంగా సాధించారు. పావనమైన భాగవత గాథల ద్వారా విష్ణు కథలను తెలిపిన ఆయన పేరును ప్రస్తావించి అన్నమాచార్యుల వారు మనకు మార్గదర్శకులైనారు. మరి ఆ విష్ణు కథ ఎక్కడ నిలిచింది? కలియుగంలో సంకీర్తనలలో. అన్నమాచార్యుల వారి కీర్తనలో హరివైభవమెంత అందంగా ఉంటుందో మనకందరికీ తెలిసిందే. అందుకే అవి మంత్రసమానమై నిలిచాయి. మనం ఎక్కడ వెదకితే అక్కడే విష్ణు కథలు మనకు కనబడతాయి. అంటే, ఆధ్యాత్మికోన్నతికి కావలసింది మనలో సంకల్పం.  

గోకులంలో గోపికలు చల్లను చిలుకుతూ ఉన్నప్పుడు విష్ణుకథలు వెల్లివిరిసాయి అని అన్నారు అన్నమయ్య. నిరంతరం ఆ కృష్ణుని తలచుతూ తన్మయత్వంలో ఉండే గోపికల నోట ఆయన గాథలు తప్ప వేరే ఎముంటాయి? కాకపోతే ఇక్కడ చల్లను చిలుకటం ఎందుకు ప్రస్తావించారు? మజ్జిగను చిలికి చిలికి వెన్నను తీసినట్లు మనం సాధన ద్వారా శాశ్వతమైన దానిని పొందవచ్చు అని మనకు సారూప్యతనిచ్చి విష్ణు భక్తి గొప్పతనాన్ని సుళువుగా తెలియజేశారు. అలాగే, కలియుగంలో మన పాలిట కల్పవృక్షమైన శ్రీవేంకటేశ్వరుని నామంలో విష్ణ కథలు ప్రకాశిస్తున్నాయని ముగించారు. గోవింద, వేంకట మొదలైన నామముల అర్థం చూస్తే అన్నమాచార్యుల వారి ఉద్దేశం మనకు అవగతమవుతుంది. కలిదోషములను హరించేది ఆ శ్రీనివాసుని స్మరణ. ఆయన నామంలోనే సమస్తము. అదే మనకు అభయము, వరదము, మోక్షప్రదాయకము. 

మనకు మార్గాలను ప్రభావవంతంగా తెలిపేవారు సద్గురువులు. తన సంకీర్తనల ద్వారా దారి చూపిన అన్నమయ్య మనకు సద్గురువులయ్యారు. ఒక్కో సంకీర్తన భవసాగరాన్ని దాటే అద్భుత సాధనం. అటువంటి రచనలు చేయటానికే ఆయన అవతరించారు.  అన్నమాచార్యుల వారిలోని శ్రీహరి అంశకు శిరసు వంచి పాదాభివందనాలు. 

ఈ సంకీర్తనను గరిమెళ్ల బాలకృష్ణ ప్రసాద్ గారు ఎంతో శ్రావ్యంగా, భక్తి భావంతో ఆలపించారు. విని తరించండి. 

27, జనవరి 2017, శుక్రవారం

విశాల హృదయం - భారతదేశానికి ఎంతో అవసరం


విశాల భారతదేశం మనది హిమాలయాలకు నిలయమిది
ఇలాంటి దేశంలో ప్రజలంతా విశాల హృదయంతో మెలగాలి 

అని ఓ కవి రాసిన పాటను చిన్నప్పుడు విని నేర్చుకున్నాను. కానీ, ఆ విశాల హృదయం తప్ప మిగతావన్నీ మనకు అబ్బేశాయి. ఇంకా ఇంకా భారతీయుని మనసు సంకుచితమై పోతోంది. భిన్నత్వం విశాల హృదయం ఇవ్వకపోగా మనుషులను ముక్కలు ముక్కలు చేస్తుంటే బాధగా ఉంది. మా పంటలకు నీళ్లు ఉండవు, మేము తాగటానికి పక్కవాళ్లకు నీళ్లివ్వమని ఓ ఇద్దరు, మీ మతమేమో దరిద్రం, మాదేమో ఘనం అని మరో ఇద్దరు..ఓ నాలుగు మాటలు మాట్లాడగానే మీదే కులం అని అడిగే మరో ఇద్దరు...చదవేస్తే ఉన్న మతిపోయినట్లుంది భారతీయుని చందం. ప్రతి దానికీ వితండవాదం. స్వేచ్ఛ పేరుతో విశ్శృంఖలపు ఆలోచనలు, వేర్పాటు వాదానికి బీజాలు. కారణాలు?

1. ప్రగతి ఫలాలు అందరికీ అందకపోవటం, ఉన్నతమైన జీవనశైలి అందరికీ అందుబాటులో లేకపోవటం. అవకాశాలు అవినీతి, బంధుప్రీతి, ప్రతిభను కాలరాస్తున్నాయి.
2. పెరిగిన జనాభాతో ఉద్యోగాల కోసం చదువులు అన్నట్లుంది. ఇటువంటి చదువులు మనుషులకు సంస్కారం ఇవ్వకపోగా నిర్వీర్యమైన ఆలోచనాధోరణిని పెంపొందిస్తున్నాయి.
3. ఉన్నత విద్యలో వ్యక్తిత్వానికి స్థానం పోయింది. దీనితో మనుషుల్లో ఓర్పు, సహనం, శ్రమపడే తత్త్వం దారుణంగా తగ్గిపోయాయి.
4. పోటీ పరుగులలో, స్వార్థం పెరిగిపోయి త్యాగం, సేవా భావాలు బాగా తగ్గిపోయాయి.
5. స్వతహాగా నీతి, మానవ సేవ, భక్తి మొదలైన మంచి లక్షణాలను బోధించే భారతీయ సనాతన ధర్మ శాస్త్రాలకు నేటి ఆంగ్ల విద్యలో స్థానం చాలా చాలా తగ్గిపోయింది.

వీటితో ప్రజలలో అశాంతి, యువతలో బలహీనమైన వ్యక్తిత్వాలు, ఇతరులపై దౌర్జన్యాలు...వెరసి సంకుచిత హృదయాలు. బాధాకరమైన విషయమేమిటంటే ఇది వరకు భారత దేశంలో విద్యావంతులు, ధనవంతులలో చాలామందికి విశాలహృదయముండేది. ఇప్పుడు పరిస్థితి పూర్తిగా మారిపోయింది. విద్యావంతులు, మేధావులలో ఈ సంకుచితత్వం మరింత పెరిగింది.

సనాతన ధర్మం భారతీయతకు మూలం. మరి మన మూలాలను వదిలేస్తే మన ముంగిట నిలిచేవి ఇటువంటి దుష్పరిణామాలే. ఆంగ్ల విద్య అవసరం, నిజమే. కానీ, వ్యక్తిత్వం వికాసం విద్య కన్నా ముఖ్యమైనది. చదువుతో అది అబ్బకపోతే తరువాతి తరాలు అతి త్వరగా మానసిక జబ్బులు, ఆత్మహత్యలు,గృహహింస, విడాకులవంటి విపరీతాలకు పోయే అవకాశం ఉంది. పోలీసులు, లాయర్లు, డాక్టర్లు కొంత మేరకే సమస్యలను పరిష్కరించగలరు. సింహభాగం పరిష్కారాలు మన వ్యక్తిత్వాలనుండే రావాలి. సనాతన ధర్మ బోధన అంటే రామాయణ భారత భాగవతాలు గుడ్డిగా బోధించటం కాదు. వాటిని పరిశోధించి, వివరించి, సారాన్ని అందించి సమస్యలకు పరిష్కారాలకు ఉదాహరణలు తెలపాలి. పురాణాలలో గాథలు చాలా మటుకు నేటి తరానికి అంతగా రుచించవు. కాబట్టి వీలైనంత మన మూలాలైన వేదవాఙ్మయాల అధ్యయనంతో పాఠ్యాంశాలు ముడి పడి ఉండాలి. వివేకానంద, రామకృష్ణ పరమహంస, చిన్మయానంద వంటి మహానుభావులు మనకు ఇటువంటి అధ్యయనాలు చేసి వాటి సారాన్ని చాలా వివరంగా అందించారు. విద్యావ్యవస్థలో వీటికి చోటు లభిస్తే బాగుంటుంది.

ప్రపంచ సంస్కృతులకు పుట్టినిల్లు మన సనాతన ధర్మం అని ఎందరో విదేశీయులు చెప్పారు. కానీ, మనమేమో, దానికి విరుద్ధంగా మరింత అజ్ఞానం వైపు పరుగెడుతున్నాం. ఏది కనబడితే దాని వెంటబడి, వెలకట్టలేని మన ధర్మపు విలువలను, శక్తిని నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నాం. భారత భాగ్యవిధాతలైన బాలబాలికలకు, యువతీయువకులకు మన ధర్మ సారాన్ని, మహత్తును, శక్తిని ఆస్వాదించి అనుగమించే వసతలు ఇస్తేనే ఈ జాతికి మనుగడ, ఈ గడ్డపై పుట్టిన మానవునికి నేతృత్వ లక్షణాలు కలుగుతాయి.  తల్లిదండ్రులు,ఉపాధ్యాయులు, ప్రభుత్వాలు ఈ దిశగా దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం ఎంతో ఉంది.

నిజంగానే విశాల భారతదేశంలో విశాల హృదయం కలిగి ఉండటానికి ఎన్నో అవకాశాలు. భాష, రంగు, రూపు, ఆహారపు అలవాట్లు, ఆచారా వ్యవహారాలు, నమ్మకాలు, విశ్వాసాలు...ఇవన్నీ ఎంతో వైవిధ్యభరితమైనవి. అలాగే ధర్మపథాలు ఎన్నో. పక్కవారి అభిప్రాయాలను గౌరవించి, ఆదరించి, సహనంతో, సౌభ్రాతృత్వంతో ఉండే చదువులను, సంస్కారాలను మన పిల్లలకు అందేలా కృషి చేద్దాం.

జై హింద్

అక్కిరాజు ప్రసాద్ 27/01/2017

26, జనవరి 2017, గురువారం

జాతీయతా భావం


మనం ఎంత భావ దారిద్య్రంలో ఉన్నామంటే దేశం కోసం అన్న మాటలు మాట్లాడితే వాళ్లు అతివాదులుగా చిత్రీకరించబడుతున్నారు. జాతీయతా భావం లేకపోతే ఇక ప్రజల ఐక్యతకు ప్రాతిపదిక ఏమిటి? మువ్వన్నెల చీర చుట్టిన ఆ భిన్నత్వపు భరతమాత ఏదో మాటలకు కాదు. దానిలో  అంతర్లీనమైన శక్తి ఉంది, మనది, మనము అన్న అద్భుతమైన భావనను ఒక్క జాతీయతే ఇస్తుంది. కులం, మతం, భాష, రంగు, రూపం, ఆర్థిక స్థోమత ఇవేవీ ఐక్యతను ఇవ్వలేవు.

ఇటీవల నన్ను ఓ ప్రబుద్ధుడు ప్రశ్నించాడు - "అమెజాన్‌లో కాళ్లు దులుపుకునే పట్టా మీద భారత పతాకం ఉంటే దానికి వివాదమెందుకు? దేశంలో అంతకన్నా భయంకరమైన సమస్యలు ఉన్నాయి పరిష్కరించటానికి, ఈ కుహనా జాతీయవాదం ఎందుకు అని". సమస్యలు ఉన్నది నిజమే. కానీ ఒరేయ్ శుంఠా! పతాకం నువ్వననుకున్నట్లు నిర్జీవమైనది కాదు. ఓ అద్భుతమైన సంస్కృతికి, ఘన చరిత్ర గల కర్మభూమికి ప్రతీక. ఓ చిన్న సమస్య వస్తే దద్దరిల్లిపోయే పాశ్చాత్య సంస్కృతికి - ఏ సమస్య వచ్చినా అధిగమించే భారతీయ సంస్కృతికి గల తేడాను ప్రతిబింబించే ఓ జాగృత శక్తి. సమస్యల పరిష్కారం కోసమే జాతీయతావాదం. ఎక్కడో ఈశాన్య రాష్ట్రంలోనో కాశ్మీరు మంచు ప్రాంతాలలోనో ఉన్న కష్ట జీవుల సమస్యలు తెలియాలంటే ఇది మన దేశం అన్న భావన ఒక్కటే మార్గం. భారత దేశం నా మాతృ భూమి, భారతీయులంద్రూ నా సహోదరులు. నేను నా దేశమును ప్రేమించుచున్నాను..అని ప్రతి దినం పాఠశాల ప్రతిజ్ఞలో పఠించటం భారతీయతను చాటటానికే. జాతీయత ఉన్నపళాన రాదు. నేర్పించాలి, చిగురింపజేయాలి, నీళ్లుపోసి మొక్కను పెంచినట్లు జాగ్రత్తగా పోషించాలి. దానికి పతాక గౌరవం, గీతాలాపన, ప్రతిజ్ఞ ద్వారా దృఢ సంకల్పం, త్యాగ నిరతి అనేవి నాలుగు మూలస్థంభాలు. అందుకేరా ప్రబుద్ధుడా ఆ జాతీయ పతాకం అంటే మాకు అంత గౌరవం. దానికోసం ఎటువంటి త్యాగానికైనా మేము సిద్ధమే.

దేశాలు, పతాకాలు, గీతాలు ఏర్పడింది ఉన్మాదానికి కాదు, అతివాదానికి అంతకన్నా కాదు. మన మన స్వార్థాలను దాటి ఒకే తాటిపైకి తీసుకు రావటానికి ఏర్పరచబడిన అద్భుత సాధనాలు. ఈ దేశ పౌరునిగా, ఈ దేశ అతిథిగా వాటిని గౌరవించటం కనీస ధర్మం, బాధ్యత. పిచ్చి పిచి ప్రేలాపనలతో జాతీయతను ప్రశ్నిస్తేనే మీరనుకునే అతివాదం సరైన సమాధానం చెబుతుంది. అసలు భరతజాతిని మించిన భిన్నత్వంలో ఏకత్వం ఎక్కడ ఉంది? ఎన్ని భాషలు, ఎన్ని సంస్కృతులు, ఎన్ని సాంప్రదాయాలు, ఎన్ని మాండలికాలు, ఎన్ని వేషభూషలు, ఎన్ని ఆహారవ్యవహారాలు? ఇన్నిటిని ఐక్యం చేయగలిగిందంటే ఆ శక్తి మానవాతీతమైనదేగా? మరి అంతటి శక్తిని కలిగిన త్రివర్ణ పతాకాన్ని, జాతీయగీతాన్ని అగౌరవపరస్తే మౌనంగా ఉండే వాళ్లు, ఆ అదో పెద్ద సమస్య కాదు అనుకునే వాళ్లలో జాతీయతా భావం లేనట్లే.

సుజలాం సుఫలాం మలయజ శీతలాం సస్యశ్యామలాం మాతరం అన్న బంకిం చంద్ర గారి గీతం విని దాని అర్థం తెలుసుకుంటే భారతీయత అంటే, భరతమాత అంటే ఏమిటో తెలుస్తుంది. జనగణ మంగళ దాయక జయహే భారత భాగ్య విధాత అన్న రవీంద్రుని మాటల ఆంతర్యాన్ని తరచి చూస్తే జాతీయత మహత్తు తెలిసి రోమాంచమవుతుంది. ప్రజల హితానికే జాతీయత, ప్రజల ఐక్యతకే జాతీయత, ప్రజల ఆనందానికే జాతీయత. పైడిమర్రి వేంకట సుబ్బారావు గారు రచించిన మన ప్రతిజ్ఞను చదివి అర్థం చేసుకుంటే జాతీయత ఎందుకో తెలుస్తుంది.

"భారత దేశము నా మాతృభూమి భారతీయులందరూ నా సహోదరులు. నేను నా దేశమును ప్రేమించుచున్నాను. సుసంపన్నమైన బహువిధమైన నా దేశ వారసత్వ సంపద నాకు గర్వ కారణం. దీనికి అర్హత పొందుటకు సర్వదా నేను కృషి చేస్తాను. నా తల్లిదండ్రులను, ఉపాధ్యాయులను, పెద్దలందరినీ గౌరవిస్తాను. ప్రతివారితోనూ మర్యాదగా నడుచుకుంటాను. నా దేశం పట్ల, నా ప్రజల పట్ల సేవా నిరతి కలిగి ఉంటాను. వారి శ్రేయిభివృద్ధులే నా ఆనందానికి మూలం అని ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నాను."

భారతీయులందరూ నా సహోదరులు అన్న భావన ఉంటే చాలదూ? ఐక్యత దానంతట అదే వస్తుంది. జాతీయతా భావం గర్వ కారణమైతే అది ఎంత స్ఫూర్తిదాయకమో తెలుసా? ఆ జాతీయతా భావమే పటేల్‌ను మహనీయుని చేసింది. వందలకొలది రాజ్యాలను ఏకం చేసి భరతజాతికి ఓ రూపునిచ్చింది. మన వారసత్వం ఎలాంటిది? సుసంపన్నమైనది, బహువిధమైనది. అంటే ఎంతో విలువైనది, బహుళత్వం కలిగింది. ఈ భావాన్ని మదిలో నింపుకుంటే మన హృదయం ఎంత విశాలమవుతుందో గమనించారా? ఆ భావనను పొందటానికి మనం కృషి చేయాలి అన్న సంకల్పం వస్తే చాలు. అందుకే ప్రతిజ్ఞ. పెద్దలను గౌరవించటం, అందరితో మర్యాదపూర్వకంగా మసలుకోవటం మనకు వచ్చిన ఆ మహోన్నతమైన వారసత్వపు ప్రధాన లక్షణం. దేశమంటే ప్రజలే. ఆ ప్రజల పట్ల సేవా భావం కలిగి ఉండాలి అన్నది మనకు అనాదిగా చెప్పబడింది. అది భారతీయతకు మూలం. ఆ ప్రజల శ్రేయస్సు, అభివృద్ధి నాకు ఆనందకారకం అన్న భావన  మన హృదయాలలో నిలుపుకుంటే ఇంక స్వార్థానికి తావేది? చూశారా? ఎంత గొప్ప ప్రతిజ్ఞో? ఈ సంకల్పం సాకారం చేస్తే ఇంక ఈ దేశంలో భావ దారిద్య్రానికి, స్వార్థానికి, కల్లోలానికి, విభజనవాదానికి తావేది?

ప్రజలను ఐక్యం చేయటానికే ఈ జాతీయ పండుగలు, పతాకావిష్కరణలు, గీతాలాపనలు. వాటికి కన్న తల్లిదండ్రులకన్నా గౌరవం ఉండి తీరాలి. అప్పుడే ఈ జాతి మనుగడ, శ్రేయోభివృద్ధి.

- అక్కిరాజు ప్రసాద్ 26/01/2017

22, జనవరి 2017, ఆదివారం

కలనైనా నీ వలపే - సముద్రాల జూనియర్‌ సాహితీ కవనం


తుషార శీతల సరోవరాన 
అనంత నీరవ నిశీధిలోన 
ఈ కలువ నిరీక్షణ...
నీ కొరకే రాజా..వెన్నెల రాజా!

కలనైనా నీ వలపే 
కలవరమందైన నీ తలపే
కలనైనా నీ వలపే

కలువ మిటారపు కమ్మని కలలు కళలు కాంతులు నీ కొరకేలే
చెలి ఆరాధన శోధన నీవే జిలిబిలి రాజా జాలి తలచరా

కనుల మనోరథ మాధురి దాచి  కానుక చేసే వేళకు కాచి
వాడే రేకుల వీడని మమతల వేడుచు నీకై వేచి  నిలచెరా

తెలుగు సినీ స్వర్ణయుగపు పాటల్లో శాంతినివాసం చిత్రంలోని కలనైనా నీ వలపే అన్న పాటకు ఓ ప్రత్యేక స్థానముంది. పాటకు భావం ప్రాణమైతే పదాలు ఆ భావానికి పట్టుగొమ్మలు. తెలుగు భాషలో ఉన్న మాధుర్యం ఎంత ఆస్వాదించినా తనివితీరదు. తుషారము, నీరవము, వెన్నెల రాజు, జిలిబిలి, మిటారపు, మనోరథము...ఎంత మంచి పదాలో! సముద్రాల రామానుజాచార్యుల వారి భావ వీచికలలో ఎంతటి సొగసో!



ప్రముఖ రచయిత సముద్రాల రాఘవాచార్యుల వారి తనయుడు ఈ రామానుజాచార్యులు. తండ్రి నుండి తెలుగుదనం పుణికి పుచ్చుకున్న ఈయన ఎన్నో మంచి రచనలు చేశారు. గుంటూరు జిల్లా పెదపులివర్రులో 1923లో జన్మించిన ఈయన చిన్ననాటినుంచే పద్యాలు, కవితలు రచించారు. భాషతో పాటు చదువులో కూడా బాగా రాణించారు. రేడియో సర్వీసు మరియు మెయింటెనెన్స్‌లో డిప్లొమా చేశారు. ఆయనకు బాగా పేరు తెచ్చిన చిత్రం 1960లో వచ్చిన శాంతినివాసం. ఈ చిత్రంలో శ్రీరఘురాం జయరఘురాం పాట అందరికీ గుర్తుండే ఉంటుంది. అటువంటి భక్తి గీతం రాసిన ఆయన దానికి భిన్నంగా కలనైనా నీ వలపే అన్న మనోజ్ఞమైన భావగీతి అందించారు. వినోదా వారి శాంతితో మొదలైన సముద్రాల రామానుజుల సినీ ప్రస్థానంలో బ్రతుకుతెరువు, తోడుదొంగలు, జయసింహ, పాండురంగమహత్మ్యం, ఆత్మబంధువు, ఉమ్మడికుటుంబం, తల్లా పెళ్లామా, రామాంజనేయయుద్ధం మొదలైన 70 సినిమాలు ఉన్నాయి. ఈ తండ్రీ కొడుకులను సముద్రాల సీనియర్-జూనియర్‌గా పిలిచేవారు.

రామానుజాచార్యుల వారి ఈ రచనలో ప్రేయసి భావనను ఎంతో లాలిత్యంతో తెలిపారు. కలువ చంద్రుని కొరకై ఎలా వేచి ఉంటుందో అలా ఈ ప్రేయసి తన ప్రియుని కోసం వేచియుంది అన్న భావనను తొలి పంక్తి తుషార శీతల సరోవరాన అనంత నీరవ నిశీథిలోన ఈ కలువ నిరీక్షణ...నీ కొరకే రాజా వెన్నెల రాజా అని అద్భుతమైన ఉపమానంగా ఆవిష్కరించారు.

వికసించే కలువ యొక్క కలలు, కళలు, కాంతులు అన్నీ ఆ చంద్రుని కొరకే అయినట్లు ఆ ప్రేయసి ఆరాధన, వెదకటం అన్నీ ఆ ప్రియునికేనని తెలిపారు. కళ్లలో తన కోరికల మాధుర్యాన్ని దాచి, ప్రియుడు వేంచేసే వేళకై ఎదురు చూస్తూ, వాడే రేకులలో వీడని మమతలతో వేడుకుంటూ చెలి నిలుచుని ఉన్నదని విశేషమైన పదజాలంతో పలికారు.

ఘంటసాల మాష్టారి సంగీతంలో ఎన్నో చిత్రాలు వచ్చాయి. అందులో ఈ శాంతినివాసం ఒకటి. ఆ మహానుభావునికి గాయకునిగా ఎంతపేరు వచ్చిందో అంతే పేరు సంగీత దర్శకునిగా కూడా వచ్చింది. ఆయన సంగీత సారథ్యం వహించిన ఈ కలనైనా నీ వలపే అన్న గీతాన్ని తెలుగు అక్షరం ముక్క రాని లీలమ్మ గారు అద్భుతంగా పాడారు. ఆమె పాట వింటుంటే ఎక్కడా కూడా తెలుగు రాదని మనకు అవగతం కాదు. హిందోళ రాగంలో తెలుగు చలనచిత్ర గీతాలు ఎన్నో వచ్చాయి. వాటిలో ఒకటి కలనైనా నీ వలపే. ఈ గీతాన్ని లీలగారు తప్ప ఎవరూ అంత మధురంగా పాడలేరు. చిత్రంలో నాయిక ఎవరు అంటే చెప్పటం కష్టం. ఏఎన్నార్ అన్న పాత్ర వేసిన కాంతారావు భార్యగా దేవిక, ఏఎన్నార్ సఖిగా రాజసులోచన, దారితప్పిన కాంతారావును దారిలోకి తెచ్చే శ్రేయోభిలాషి మరియు స్నేహితురాలిగా కృష్ణకుమారి...ముగ్గురికీ సమానమైన పాత్రలే ఉన్నాయి. ఈ గీతం కృష్ణకుమారిపై చిత్రీకరించబడింది. కృష్ణకుమారి-కాంతారావుల మధ్య ఉండే స్నేహం (అతను ప్రేమగా అపార్థం చేసుకుంటాడు) ఈ గీతానికి సరైన నేపథ్యం కాకపోయినా, సమస్యలతో సతమవుతున్న అతనికి సాంత్వననిచ్చే పాత్రకు ఈ పాట సముచితమేనేమో? ఆ కాలంలో ప్రజలు ఈ పాత్రకు ఎలా స్పందించారో తెలియదు.

సముద్రాల జూనియర్ సాహిత్యానికి ఘంటసలా మాష్టారు సంగీతంలో పి.లీల గారు పాడిన కలనైనా నీ వలపే పాట చూసి ఆస్వాదించండి.

శబరిమలను స్వర్ణ చంద్రోదయం - యేసుదాసు అయ్యప్ప గానామృతం


హరిహర సుతుడైన అయ్యప్పను తలచగానే డాక్టర్ యేసుదాసు గారు గానం చేసిన హరివరాసనం పాట గుర్తుకొస్తుంది. స్వామి అయ్యప్ప అనే చలన చిత్రం 1975లో తమిళ మలయాళ భాషలలో విడుదలై ఘనం విజయం సాధించింది. ఆ చిత్రంలో కూడా యేసుదాసు గారు ఈ పాటను గానం చేశారు. అదే చిత్రంలో శబరిమలను స్వర్ణ చంద్రోదయం అనే మరో పాట ఆయన పాడారు. గీతాన్ని తెలుగులోకి ఎవరు అనువదించారో తెలియదు. సంగీతం దేవరాజన్ గారు.

అయ్యప్ప హరిహర సుతుడు. కోట్లాది భక్తులకు ఆరాధ్య దైవం. ప్రరి ఏడాది మకర సంక్రమణానికి ముందు గురుస్వామి నేతృత్వంలో 40రోజుల దీక్షగా స్వాములు మాల ధరించి శ్రద్ధా భక్తులతో పూజించి ఇరుముడితో కేరళలోని పత్తనమిట్ట ప్రాంతంలో ఉన్న శబరిమల చేరుకొని అక్కడి స్వామిని దర్శించుకుంటారు. ఆ హరిహరసుతుని పేరు ధర్మశాస్త. శివునికి మోహినీ అవతారుడైన శ్రీమహావిష్ణువుకు జన్మించిన వాడు ధర్మశాస్త. ఈ హరిహరసుతునిపై ఉన్న గాథలలో పండలం రాజావారి సుతునిగా ప్రాచుర్యం పొందినది ఒకటి. ఆ రాజావారి తొలుత ఈ బాలుని చూసినప్పుడు అతని మెడలో మణిహారం ఉందట. అందుకని అతనికి మణికంఠుడని నామకరణం చేశారు. ఈ విధంగా ధర్మశాస్త, మణికంఠ, అయ్యప్పగా ఆ హరిహరసుతుడు ఆ ప్రాంతప్రజలకు, దక్షిణ భారతదేశంలో ఎందరికో ఆరాధ్య దైవం.

శబరిమలలో ఉన్న ఈ ప్రధాన దేవాలయం పెరియార్ టైగర్ రిజర్వ్ ప్రాంతంలోని కొండలలో పూంగవనం అడవుల మధ్య 3వేల అడుగుల ఎత్తులో ఉంది. ఈ దేవాలయం సంవత్సరంలో కొన్ని మార్లు మాత్రమే తెరిచి ఉంటుంది - మండలమహోత్సవం (దాదాపు నవంబర్ మధ్యనుండి డిసెంబర్ 26 వరకు), మకరవిళక్కు (మకర సంక్రాంతి సందర్భంగా), విషు పర్వదిన సందర్భంగా, సూర్యుని ప్రతినెలా సంక్రమణం రోజు.

అయ్యప్పస్వామిపై ఎన్నో చిత్రాలు, టీవీ ధారావాహికలు వచ్చాయి. వాటిలో 1975లో విడుదలైన స్వామి అయ్యప్పన్ చిత్రం ప్రధానమైనది. జెమినీ గణేశన్, సుకుమారన్ నాయర్, శ్రీవిద్య నటించారు. మాష్టర్ రఘు మణికంఠునిగా నటించారు. ఆ మాష్టర్ బాలనటుడిగా మలయాళం చిత్ర పరిశ్రమలో ఎంతో పేరుపొందాడు. పెద్దై రఘు నేడు కరణ్ అనే పేరుతో తమిళ చిత్రాల హీరోగా నటిస్తున్నాడు. ఈ స్వామి అయ్యప్పన్ చిత్రాన్ని తెలుగులోకి డబ్ చేసి విడుదల చేశారు. అన్ని భాషలలోనూ పాటలు, చిత్రం ఘన విజయం సాధించాయి. తెలుగు అనువాదంలోని పాటలలో సింహభాగం యేసుదాసు గారు పాడారు.

ఈ శబరిమలను స్వర్ణ చంద్రోదయం అనే గీతంలో స్వామికి జరిగే అభిషేకాన్ని అందులోని వివరాలను మనకు తెలియజేశారు. ధర్మశాస్త అనగా ధర్మరక్షకుడు. ఆ స్వామికి నిత్యం జరిగే అభిషేకంలో పంచామృతాలు (ఆవుపాలు, పెరుగు, ఆవు నెయ్యి, తేనె, పంచదారలు), పన్నీరు, విభూతి,పంపానది పుణ్యజలాలు, పుష్పాభిషేకం, చందనాభిషేకం..ఇలా వైభవంగా అర్చన జరుగుతుంది. స్వామియే శరణమయ్యప్పా అని నామస్మరణ మారుమ్రోగుతూ ఉంటుంది ఈ దివ్యక్షేత్రం. ఈ పాట వింటే స్వామిని దర్శించి ఈ సేవలను కళ్లారా చూడాలన్న సంకల్పం కలుగుతుంది.  యేసుదాసు గారు పాడిన పాటను విని తరించండి.

శబరిమలను స్వర్ణ చంద్రోదయం ధర్మరక్షకుని సన్నిధిని అభిషేకం
లోకాల గారవించు అయ్యప్ప స్తోత్రం భక్తితో పాడుకుంటాం హృదయముల

ప్రీతియే ఉల్లమున పాలగును
అదే చల్లని నీ యెదన పెరుగవును
వెన్నయే నీవిచ్చు అనురాగం
నీకు నెయ్యభిషేకమునే జరిపిస్తాం
నీ జాడలలో నడిచే జీవులమయ్యప్పా
ఈ సర్వస్వం నీ ఆశీర్వాదం అయ్యప్పా
అయ్యప్పా శరణమయ్యప్పా అయ్యప్పా శరణమయ్యప్పా

పుణ్యమిచ్చే పన్నీరభిషేకం
జనులు భక్తితో చేసెడి పాలభిషేకం
దివ్య పంచామృతాన అభిషేకం
నీదు తనువంత జ్యోతివలె వెలిగేను
నీ జాడలలో నడిచే జీవులమయ్యప్పా
ఈ సర్వస్వం నీ ఆశీర్వాదం అయ్యప్పా
అయ్యప్పా శరణమయ్యప్పా అయ్యప్పా శరణమయ్యప్పా

దోసిట పుణ్యజలం అందుకొని
అదే నీ పేరు స్తుతియించి శిరసునుంచి
కరుగు విభూతితో అభిషేకం
హరి ఓం అని చందనంతో అభిషేకం
నీ జాడలలో నడిచే జీవులమయ్యప్పా
ఈ సర్వస్వం నీ ఆశీర్వాదమయ్యప్పా
అయ్యప్పా శరణమయ్యప్పా అయ్యప్పా శరణమయ్యప్పా